5.00 (2 głosów)

Ocena

ocena
5.00

Dwór Chlebnia


Właściciele i majątek

W 1597 roku Chlewnia (tak do 1965 roku nazywała się miejscowość) należała do Krzysztofa Chlewińskiego h. Radwan, skarbnika sochaczewskiego, ożenionego z Anną z Ulenieckich. Następnie dobra trafiły w ręce ich synów Eustachego i Marcjana, którzy w 1610 roku zastawili młyn w Chlewni. W 1620 roku właścicielem Chlewni był Krzysztof Łuszczewski h. Pierzchała (Roch III), w tym to roku sprzedał Chlewnię, Milanowo, Kłodzienko i Grodzisk Samuelowi Bzurze Doleckiemu.
W 1704 roku dobra Chlewnia, Grodzisko i Kłodzienko od nieznanej z imienia Wilkowskiej nabyli bracia Aleksander i Karol Izbińscy h. Prawdzic. Aleksander był stolnikiem sochaczewskim, zmarł w 1719 roku. Karol był łowczym sochaczewskim, umarł w 1742 roku. Bracia po dwóch latach - w 1706 roku - odsprzedali Wilkowskiej nabyte dobra.

W pierwszej połowie XIX wieku Chlebnia należała do Jerzego Baltazara Szamoty h. Prawdzic i jego małżonki Józefy Celińskiej. Ojciec Józefy był pisarzem skarbowym Komory Warszawskiej. Jerzy zmarł 4 grudnia 1816 roku, jego żona Józefa zmarła w Chlebni 8 września 1824 roku i została pochowana w Rokitnie. Po śmierci Jerzego Szamoty majątek beztestamentowo przeszedł w ręce ich dzieci: Waleriana, Piotra, Antoniego, Franciszka (podchorążego II Pułku Strzelców w Warszawie), Emilii i Cecylii.
21 maja 1830 roku dobra Chlebnia zostały nabyte od rodzeństwa Szamotów przez Felicjannę Rozalię Annę z Grabskich Mokronoską. Suma transakcji opiewała na kwotę 180.000 złotych. Felicjanna, urodzona w Jarochówku, była córką Ignacego i Marianny Kucieńskiej h. Ogończyk. Dnia 22 stycznia 1812 roku poślubiła w Warszawie Antoniego Jana Mokronoskiego h. Bogoria, urodzonego 22 czerwca 1759 roku w Bogucinie, syna Ludwika, strażnika polnego koronnego i Józefy Czosnowskiej h. Pierzchała (Kolumna). Antoni w momencie ślubu był wdowcem. Jego pierwsza żona - Barbara Jundziłł h. Łabędź zmarła w 1811 roku. Felicjanna i Antoni dochowali się czterech synów: Aleksandra Stanisława, Ewarysta Teofila, Paulina Ignacego Ksawerego i Stanisława Jędrzeja.
Antoni Mokronoski po ukończeniu nauk w kraju siedem lat spędził w Paryżu. Po powrocie do kraju służył w wojsku, gdzie w uznaniu jego zasług otrzymał stanowisko rotmistrza kawalerii narodowej. W latach następnych został szambelanem dworu Stanisława Augusta. Poza tym pełnił funkcję starosty złotoryjskiego. Był kawalerem Orderu św. Stanisława klasy I. oraz dziedzicem dóbr Jordanowice. Zmarł w Warszawie 27 maja 1830 roku, sześć dni po nabyciu przez małżonkę dóbr Chlebnia.
W 1832 roku Chlebnia była dzierżawiona przez Augustyna Offmańskiego, syna Rafała i Julianny Helwich. Augustyn, urodzony w Błoniu, ożenił się 25 czerwca 1832 roku z Joanną Pauliną Modzelewską, córką Józefa (dzierżawcy wsi Grudziec) i Weroniki Obrębskiej. Ślub odbył się w Kozerkach. Augustyn pozostawał dzierżawcą Chlebni do co najmniej 1841 roku. Zmarł 7 lipca 1857 roku w wieku 52 lat, będąc wtedy dzierżawcą Magnuszewa.
Po śmierci Antoniego Felicjanna wyszła za mąż po raz drugi. 19 czerwca 1837 roku poślubiła w Warszawie Franciszka Szulczewskiego h. Sulima, urodzonego w Dąbrowicach, syna Karola i Konstancji Marzantowicz. Para nie miała dzieci. Być może wyjaśnienie przyczyny tego stanu rzeczy jest w testamencie Felicjanny, gdzie napisała: z mężem moim byłam zupełnie nieszczęśliwa. Felicjanna zmarła w Warszawie 9 listopada 1852 roku. Wraz z Antonim pochowani zostali w Grodzisku Mazowieckim.
3 grudnia 1833 roku Felicjanna sprzedała dobra Chlebnia i Książki za 200.000 złotych synowi - Ewarystowi Teofilowi Mokronoskiemu. Ewaryst był żonaty z Marią Radwan, córką Augusta i Antoniny Katarzyny Łączyńskiej h. Kościesza. Para miała pięcioro dzieci, synów: Antoniego i Augusta oraz córki: Elżbietę, Jadwigę i Marię. Ewaryst Mokronoski był oficerem wojska polskiego, kawalerem Krzyża Złotego Virtuti Militari, członkiem Rady Powiatowej i Rady Opiekuńczej Zakładów Dobroczynnych. Poza Chlebnią był również właścicielem Grodziska Mazowieckiego i Jordanowic. Zmarł 13 grudnia 1863 roku. Jego żona zmarła w Warszawie 12 listopada 1870 roku. Oboje pochowani zostali w Grodzisku Mazowieckim.
29 sierpnia 1840 roku Chlebnię od brata nabył Aleksander Stanisław Mokronoski h. Bogoria, urodzony w 1812 roku w Warszawie. Aleksander ożenił się z Aleksandrą Teodorą Julianną Płonczyńską h. Glaubicz, córką Antoniego, pułkownika i Izabeli Łuszczewskiej h. Pierzchała (Roch III). Miał z nią syna Jana Władysława oraz córkę Marię Elżbietę. Aleksander Mokronoski ukończył wydział Prawa na Uniwersytecie Warszawskim. Brał udział w powstaniu listopadowym. W lipcu 1831 roku został mianowany podporucznikiem Sztabu Głównego Gwardii Narodowej w Warszawie. W latach 1839-51 pełnił funkcję Sędziego Pokoju w okręgu błońskim, był także prezesem Rady Opiekuńczej Zakładów Dobroczynnych Powiatu Warszawskiego. Oprócz Chlebni był również właścicielem dóbr Kozery. W 1861 roku otrzymał Krzyż św. Stanisława klasy II.
W 1856 roku Aleksander zawarł kontrakt z cukrownią w Oryszewie na dostawę buraków cukrowych. Zgodnie z jego treścią zobowiązał się uprawiać co najmniej 70 mórg dwustuprętowych tych warzyw. Umowa zabraniała Mokronoskiemu odsprzedawania buraków innym podmiotom, a nawet uprawy na własne potrzeby. Nasiona dostarczała cukrownia. Był to główny dochód gospodarstwa.
W 1857 roku w dobrach utworzono folwark Dąbrówka, wystawiając kilka budynków gospodarczych. W 1858 roku rozległość dóbr Chlebnia i Książki z przyległościami wynosiła 1.492 morgi i 284 pręty. Ich wartość została oszacowana na 74.646 rubli. Obszar folwarku Chlebnia z attynencją Dąbrówka liczył 928 mórg i 288 prętów, z czego 693 morgi stanowiły grunty orne, 188 mórg łąki, 20 mórg ogrody. W dobrach znajdowała się karczma bez zajazdu oraz wyszynk w osadzie Czarnolas, w których sprzedawano wódkę. Jak napisano w lustracji dóbr piwo mały tu ma odbyt, dlatego wcale się nie sprzedaje. Był także młyn wodny o dwóch gankach i dwóch kołach, przynoszący roczny dochód w wysokości 45 rubli srebrem. Inwentarz żywy stanowiło: 20 koni roboczych, 26 wołów, 60 krów, 38 sztuk jałowizny i 30 sztuk trzody chlewnej.
Na zabudowania dworskie i folwarczne składały się:
Dwór drewniany na podmurowaniu z kamienia i cegły, z facjatą stanowiącą piętro, wapnem otynkowany i obielony. Od frontu i z tyłu znajdowały się wystawki na słupach drewnianych pod daszkiem. Dach o dwóch kominach był kryty gontem. W środku znajdowały się posadzki i piece ceglane. Ściany były pomalowane. Od frontu dwór posiadał osiem okien, fasada tylna miała cztery okna. Budynek miał 38 łokci długości, 22 szerokości i 5 wysokości. Od frontu znajdował się dziedziniec, w środku którego mieścił się klomb z kwiatami. Dookoła dworu znajdował się trotuar z kamieni polnych. Do ściany szczytowej z lewej strony dostawiona była drewniana kloaka, połączona od wewnątrz z budynkiem dworu, o jednym sedesie. Kloaka miała również wejście od zewnątrz. Prowadziło po schodkach przez drzwi półoszklone dwuskrzydłowe. Do ściany kloaki dostawiona była drewniana drwalnia, do której wchodziło się drzwiami poprzez kloakę.
Obok dworu znajdowała się prywatna kaplica rzymsko-katolicka. Posiadała ona nadany przywilej odprawiania nabożeństw.  Wystawiona z bali rżniętych na podmurowaniu. W kaplicy tej znajdowały się dwa okna. Dalej stała oficyna z drzewa na wysokim podmurowaniu z kamienia. Jej dach, z jednym kominem, był kryty gontem. Prowadziły do niej schodki z poręczami. Od frontu posiadała dwa okna, z tyłu zaś tylko jedno. Oficyna ta posiadała piwnicę, do której wchodziło się poprzez wystawkę z zewnątrz. Niedaleko oficyny stał dom czeladzi zwany folwark. Wybudowany z drzewa w kostkę obrabianego, gontami kryty z jednym kominem murowanym. Dom ten posiadał wystawkę, przez którą przechodziło się do folwarku. Ponadto na zabudowania folwarczne składały się: stajnia z wozownią, okazały piętrowy spichlerz z 24 luftami, duża stodoła z cegły, przy której znajdował się maneż. Przy maneżu ulokowane były młockarnia i sieczkarnia, których mechanizm pochodził ze słynnej fabryki Braci Evans. W folwarku zlokalizowana była również holendernia (krowiarnia), obora (wołownia), chlewy na trzodę, kurniki, kuźnia z mieszkaniem, chałupa dla pachciarza, piwnica na nabiał, dom dla czeladzi i dwa czworaki.
Nieopodal budynku dworskiego znajdował się ogród owocowy połączony z ogrodem spacerowym. W ogrodzie owocowym znajdowało się 800 drzew i 730 szczepów, sprowadzanych m.in. z południowej Francji, a także 90 krzewów winnych. Była w nim oranżeria, dwie szparagarnie i altana. Rósł w nim agrest, maliny i porzeczki. W ogrodzie spacerowym rosły oprócz gatunków rodzimych także drzewa sprowadzane z zagranicy m.in. z Paryża, Berlina czy Gandawy. Na jego tyłach rozciągał się lasek olszowy. Ogród ten przedzielony był licznymi kanałami, rowami ze śluzami, które łączyło sześć mostków. Kanały doprowadzały wodę do dwóch sadzawek. Bliżej zaś ogrodu owocowego znajdował się staw zarybiony. W obu ogrodach znajdowały się cztery ławki do wypoczynku. Całość była otoczona parkanem z drzewa.
Początek lat 60. XIX wieku dla Aleksandra Mokronoskiego nie był pomyślny. Dobra dwukrotnie były aresztowane przez komornika za długi. W 1862 roku trwało postępowanie o rozwiązanie kontraktu z administratorem dóbr, który dopuścił się licznych nieprawidłowości w zarządzaniu. 15 listopada 1864 roku zmarła na raka przebywając u wód w Jastrzębiu na Górnym Śląsku jego żona. Miała zaledwie 42 lata. Jej zwłoki sprowadzono 30 listopada decyzją Namiestnika do Chlebni.
30 stycznia 1868 roku w dobrach miało miejsce ciekawe zdarzenie, które tak opisał Aleksander Mokronoski:

Przed siódmą godziną wieczorem przeleciał olbrzymi bolid ponad pałacem, w kierunku północno-wschodnim, linią horyzontalną o jakie pięć metrów nad drzewami miejscowego ogrodu, spłoszywszy nocujące na drzewach w parku ptactwo, które się z krzykiem zerwało. Jasność olbrzymiego bolidu wydała tak wielką i przerażającą światłość, że cała ludność we wsi przestraszana myślą pożaru, wybiegła z domów. Jądro tej masy ognistej mogło mieć ze dwa metry długości a metr grubości, z ogonem z iskier złożonym na 40 metrów. Przebiegowi bolida towarzyszył silny szum powietrza, oraz obłoczek jakby z kondensacyi pary. Po przebiegu meteoru w kilka minut, słyszany był silny huk, podobny do potężnego grzmotu naraz uderzających kilku piorunów.


Aleksander Mokronoski zmarł 2 czerwca 1887 roku w wieku 72 lat.
Pod koniec lat 60-tych XIX wieku dobra Chlewnia należały do Gabriela Kazimierza Ignacego Wodzińskiego h. Jastrzębiec, urodzonego 6 października 1835 roku w Lesznie, syna Tomasza - dziedzica Zaborówka i Kter. 8 października 1865 roku Gabriel poślubił Marię Elżbietę Mokronoską h. Bogoria, córkę Aleksandra Mokronoskiego. Ślub odbył się w kościele parafialnym w Grodzisku Mazowieckim. Niewykluczone, że majątek Chlewnia był prezentem ślubnym dla młodej pary. Małżonkowie niedługo cieszyli się swoim szczęściem, Gabriel zmarł 4 marca 1872 roku w wieku 36 lat. Trzy lata później Maria Wodzińska ponownie wyszła za mąż, tym razem za Antoniego Franciszka Makarowicza, ślub odbył się w kościele Wszystkich Świętych w Warszawie. Zmarła w 27 stycznia 1889 roku w wieku 45 lat. Pochowana została na warszawskich Powązkach, w tym samym grobie spoczął również jej drugi mąż.
Po śmierci Gabriela Wodzińskiego dobra odziedziczył jego nieletni syn Tomasz. 16 kwietnia 1873 roku zostały wystawione na licytację. Z opisu licytacyjnego dowiadujemy się, że majątek Chlewnia z przyległościami obejmował obszar 1081 mórg i 92 prętów, z czego: 20 mórg i 260 prętów zajmowały ogrody, 667 mórg i 219 prętów grunty orne, 188 mórg i 103 pręty łąki, 163 morgi i 280 prętów lasy. Resztę stanowiły wody, pastwiska i drogi. Grunty dworskie dzieliły się na dwa folwarki: Chlewnia i Dąbrówka. Folwark Chlewnia składał się z dworu drewnianego na podmurowaniu z kamieni i cegły, pokrytego gontami, kaplicy drewnianej w ogrodzie, kuchni z bali, oficyny z drzewa pokrytej gontami. Znajdował się tam również trephaus stary murowany, chlewki i stajnie drewniane, szopa na porządki, obora i wozownia z drzewa, szopa z młockarnią, stodoła murowana z cegły palonej, pokryta słomą, stajnia i wozownia murowane z cegły, pokryte gontami, spichrz piętrowy z bali pokryty słomą, lodownia murowana z cegły, młyn wodny o dwóch gankach z bali, pokryty gontami, dom dla młynarza drewniany, kuźnia z bali na podmurowaniu, czworak z bali i chałupa drewniana, słomą pokryte, dom dla pachciarza ze stajenką, karczma drewniana, studnia na dziedzińcu. Na folwark Dąbrówka składały się natomiast: dwa domy mieszkalne z bali słomą kryte oraz obora z bali. W osadzie Czarnolas znajdował się domek z bali i stodoła drewniana. Wszystkie zabudowania były w stanie średnim, lecz dostatecznym by pomieścić inwentarz i ludzi.
Nabył je Ksawery Aleksander Antoni Makarowicz wraz z żoną. Urodził się w Warszawie 21 maja 1824 roku, jako syn adiutanta generała Franciszka Kosseckiego. Ożeniony w Warszawie w 1851 roku z Kazimierą Jadwigą Franciszką Potrzobowską (ur. 4 października 1834 roku), córką sędziego z Warszawy. Małżonkowie byli posiadaczami majątku Kramsk w konińskim. Dekret cara Aleksandra II Romanowa z 1864 roku o uwłaszczeniu chłopów spowodował, że ich majątek przestał być dochodowy. Sprzedali zatem Kramsk i nabyli Chlewnię, majętność piękną, ale wymagającą wielkich nakładów, bardzo opuszczoną. Państwo Makarowiczowie niedługo cieszyli się z nowego majątku. Wobec nieuleczalnej choroby Kazimiery oraz braku wiary w rozum gospodarski i administracyjny swego syna Antoniego, sprzedali dobra i przenieśli się do Warszawy. Kazimiera zmarła 28 maja 1881 roku, Ksawery 13 stycznia 1883 roku. Oboje pochowani są na warszawskich Powązkach.
W 1879 roku Chlewnię, której folwark składał się z 3 budynków murowanych oraz 20 drewnianych nabył za 110.000 rubli srebrem Julian Wieniawski, prozaik, felietonista, autor krotochwil pisanych pod pseudonimem Jordan, brat Henryka – wybitnego kompozytora i skrzypka. Julian Wieniawski, urodzony 5 lutego 1834 roku w Lublinie. Po ukończeniu lubelskiego gimnazjum wstąpił do Instytutu Gospodarstwa Wiejskiego i Leśnictwa w Marymoncie. Następnie odbył praktykę agronomiczną w dobrach gosławickich u hrabiny Izabeli Kwileckiej (folwarki Licheń i Bylewo). Po jej ukończeniu - wbrew woli ojca - sprzedał swą wieś Hniszów (powiat lubelski), a za uzyskane pieniądze wydzierżawił od hrabiego Władysława Kwileckiego Wielkopole i Górę (powiat koniński). Brał udział w powstaniu styczniowym, pełniąc rolę naczelnika powiatu konińskiego. Zdemaskowany uciekł przez Berlin do Paryża, gdzie uczęszczał na kursy prawa i ekonomii. Na skutek wyjazdu Wieniawskiego, hrabia Kwilecki wypowiedział w 1864 roku umowę dzierżawy folwarków. Latem 1864 roku Julian opuścił Paryż i zamieszkał w niemieckim Kreznach. Jeszcze zimą tego samego roku przeniósł się do Lipska, gdzie z rąk konsula otrzymał pozwolenie na nieograniczony pobyt. W mieście tym studiował nauki handlowe. Po dwóch latach na emigracji, w 1865 roku wrócił do kraju, gdzie od razu został aresztowany i przewieziony na Pawiak. Po kilku tygodniach więzienia i przesłuchań został skazany na zapłatę 2000 rubli kontrybucji i ścisły nadzór policji bez prawa wydalania się z miejsca zamieszkania. Po wyjściu z więzienia zamieszkał w oficynie majątku przyjaciół Dziembowskich - Goranin (powiat koniński). W niedługim czasie nabył majątek Komorowo z folwarkiem Przytuki w powiecie konińskim. Niebawem został ponownie aresztowany i przewieziony do Cytadeli w Warszawie. Za zatajenie nazwisk współpracowników w powstaniu podczas pierwszego aresztowania ponownie został skazany na zapłatę kontrybucji w wysokości 2000 rubli. Po trzecim aresztowaniu, zniechęcony sprzedał swój majątek i przeniósł się do Warszawy, gdzie w 1872 roku był jednym z założycieli Towarzystwa Wzajemnego Kredytu, którego był dyrektorem do 1910 roku. W latach 1873-82 był członkiem Komitetu Giełdy Warszawskiej. Jako pisarz przez wiele lat ukrywał się pod pseudonimem Jordan. 27 grudnia 1878 roku po raz pierwszy jego utwór debiutował na scenie. Była to krotochwila "Przy kolei" wystawiona w Teatrze Rozmaitości. Nazwisko Wieniawskiego pojawiło się na plakatach dopiero w 1893 roku przy premierze "Wśród lasu".
Dwukrotnie żonaty: z Natalią Tomillą Karpińską (ślub 10 września 1861 roku) oraz Marią Haliną Troschel (ślub 15 stycznia 1876 roku). Zmarł w Warszawie 23 września 1912 roku. Pogrzeb odbył się w kościele Św. Krzyża w Warszawie. Wzięło w nim udział kilka tysięcy ludzi. Wóz z trumną na cmentarz powązkowski pociągnęły cztery konie. Mowy żałobne zostały wygłoszone przez Seweryna Czetwertyńskiego, Henryka Kadena i Zdzisława Dębickiego. Trumnę do grobu rodzinnego złożyli włościanie z majątku Chlewnia.
W 1894 roku majątek objął syn Juliana z pierwszego małżeństwa - Antoni Robert Wieniawski, urodzony 7 czerwca 1871 roku w Warszawie. Antoni kształcił się w szkole realnej w Warszawie. W 1892 roku ukończył Akademię Rolniczą w Berlinie, po której odbywał staże w gospodarstwach w kraju i zagranicą. Od 1897 roku uczestniczył w pracach sekcji rolnej Towarzystwa Popierania Przemysłu i Handlu. W latach 1907-1911 zajmował stanowisko sekretarza Centralnego Towarzystwa Rolniczego, następnie od 1912 roku był jego wiceprezesem, a od 1915 roku prezesem (do grudnia 1916 roku). W 1908 roku został wybrany na radcę dyrekcji szczegółowej Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego, a w 1910 roku wszedł do komitetu Towarzystwa. Był założycielem kółka rolniczego w powiecie błońskim, Stowarzyszenia Pieniężnego oraz współzałożycielem Grodziskiego Towarzystwa Rolniczego, gdzie zajmował stanowisko wiceprezesa. W 1911 roku współzałożył Warszawskie Towarzystwo Wzajemnego Ubezpieczenia Inwentarza od Pomoru "Żywina". W 1917 roku utworzył Związek Rewizyjny Polskich Stowarzyszeń Rolniczych oraz Kasę Centralną Pieniężnych Stowarzyszeń Rolniczych. W obu tych instytucjach pracował jako prezes rady. W 1917 roku został wiceministrem skarbu. Odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.
Żonaty z Marią Repphan (ślub 11 września 1897 roku), córką Augusta – właściciela Fabryki Kotłów Parowych i Konstrukcji Żelaznych w Warszawie. Maria zmarła 5 lutego 1911 roku w Cannes w wieku 34 lat na skutek długotrwałej choroby serca. Została pochowana na warszawskich Powązkach. W 1929 roku Antoni ożenił się po raz drugi z rozwódką Elizą Ireną Strasburger (siostra dziadka Karola Strasburgera).
Był jednym z wybitniejszych rolników-hodowców. Jego majątek, liczący w 1926 roku 332 hektary, był prowadzony wzorowo. Mleko z majątku było sprzedawane w Mleczarni Wiejskiej przy ulicy Złotej w Warszawie. Było również nieodpłatnie dostarczane (10 litrów tygodniowo) do Caritasu w Grodzisku Mazowieckim. W 1906 roku przeznaczył jeden z budynków folwarcznych na zorganizowanie kursu rolniczego dla włościan i młodzieży włościańskiej pod egidą Warszawskiego Towarzystwa Rolniczego. Jego, jedna z większych obór polskich, była prezentowana na wystawie bydła w Petersburgu w 1910 roku. W tym samym roku na pokazie rolniczo-hodowlanym w Błoniu majątek Chlewnia otrzymał pierwszą nagrodę w dziale bydła zarodowego za grupy hodowlane oraz za krowy starsze, drugą nagrodę za buhaje do 1,5 roku, a także medal srebrny za całe rodziny. W 1913 roku na wystawie w Milanówku majątek Chlewnia został uhonorowany medalem srebrnym małym za krowy oraz za grupy hodowlane. Podczas tej wystawy w majątku Chlewnia odbył się konkurs hippiczny młodzieży ziemiańskiej.
W latach 20-tych XX wieku w majątku działała cegielnia. W stawie hodowano karpie polskie szlachetne pełnołuskie. W 1931 roku hodowla się załamała na skutek zatrucia stawu przez garbarnię Natolin, która spuszczała swe ścieki do rzeki Mrówki (obecnie Mrowna) przepływającej przez staw w Chlewni. Sprawa skończyła się w sądzie.
Antoni Wieniawski zmarł 28 sierpnia 1939 roku i pochowany został na warszawskich Powązkach.
Około 1925 roku majątek przejął syn Antoniego Roberta – Antoni, ożeniony w 1923 roku z Zofią Kamocką h. Jelita. Antoni 1 lipca 1926 roku ukończył Wydział Rolniczy na warszawskiej SGGW uzyskując tytuł inżyniera rolnika. Jeszcze przed zakończeniem studiów administrował majątkiem Subkowy w powiecie tczewskim.
W 1934 roku w majątku doszło do krwawej awantury:

 

Bez wiedzy i przyzwolenia właściciela Antoniego Wieniawskiego urządzono zabawę taneczną. Gdy Wieniawski znalazł się na drodze pomiędzy swojem mieszkaniem a miejscem zabawy, nagle otoczyło go kilku drabów i w agresywny sposób zażądało od niego wyjaśnienia, dlaczego zabrania im się bawić. Nie czekając odpowiedzi, napastnicy zadali p. Wieniawskiemu nożem ciężką ranę, przebijając mu płuca.


Antoni jr. był rotmistrzem rezerwy 2. Pułku Szwoleżerów i we wrześniu 1939 dowodził samodzielną grupą kawalerii przydzieloną do 5. Pułku Piechoty, biorącego udział w obronie Warszawy. Zginął na Mokotowie 25 września 1939 roku. Podczas wojny majątkiem zarządzała Zofia. Po powstaniu w dworze znalazło schronienie około 60 uciekinierów ze stolicy, wśród nich ojcowie marianie wraz z przeorem oraz siostry zakonne. Po ucieczce Niemców dwór zajęli Rosjanie.
Po wojnie w dworze ulokowała się Spółdzielnia Wielobranżowa Stowarzyszenia Producentów Rolnych, a następnie Rolprod Spółdzielnia Produkcji Rolnej. Od 2007 roku znajduje się w rękach prywatnych. Działa w nim szkoła językowa.

Zespół architektoniczno-parkowy
Neobarokowy dwór został wybudowany w 1905 roku dla Antoniego Wieniawskiego według projektu Władysława Marconiego. Wcześniejszy – drewniany – został rozebrany po śmierci Juliana Wieniawskiego w 1912 roku. Budynek jest murowany z cegły i otynkowany, częściowo parterowy, częściowo piętrowy, podpiwniczony, z mieszkalnym poddaszem. Nakryty łamanymi, dwu- i czterospadowymi dachami. Układ wnętrz został przekształcony po II wojnie światowej. Budynek dworu został gruntownie wyremontowany w 2011 roku. Park podworski zajmuje powierzchnię ok. 7 hektarów, znajduje się w nim zabytkowa kapliczka, a także pomnik przyrody – jesion wyniosły.

Więcej zdjęć w Galerii

Źródła:

  • Kurjer Warszawski 1824, 1830, 1852, 1855, 1864, 1865, 1868, 1895, 1897, 1906, 1910, 1911, 1912, 1913, 1917, 1924, 1928, 1933, 1934
  • Dziennik Warszawski 1872, 1873
  • Gazeta Warszawska 1872, 1890
  • Kurjer Kolejowy i Asekuracyjny 1911, 1916
  • Gazeta Świąteczna 1932
  • Nowiny Codzienne 1932
  • Adam Boniecki, Herbarz polski T2, Warszawa 1900
  • Adam Boniecki, Herbarz polski T8, Warszawa 1905
  • Adam Boniecki, Herbarz polski T16, Warszawa 1913
  • Julian Wieniawski, Kartki z mego pamiętnika T. 1 i T. 2, Warszawa 1911
  • Julian Ejsmond, Antologia bajki polskiej, Warszawa 1915
  • Kazimierz Reychman, Szkice genealogiczne. Serja 1, Warszawa 1936
  • Ziemianie polscy XX wieku część 4, Warszawa 1998
  • Seweryn Uruski, Rodzina. Herbarz szlachty polskiej T.11, Warszawa 1914
  • Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom I, Warszawa 1880
  • Archiwum Historii Mówionej Muzeum Powstania Warszawskiego
  • Księga Adresowa Polski dla handlu, rzemiosł i rolnictwa 1926-27, Warszawa 1926
  • Rejestr pomników przyrody stanowionych przez Wojewodę Mazowieckiego
Zespół Dworsko-parkowy
Skład zespołu Dwór, park, kapliczka
Stan zachowania Odrestaurowany
Zastosowanie Szkoła językowa
Numer rejestru zabytków województwa mazowieckiego 993 A
Data wpisu do rejestru zabytków 23.09.1980
Dostępność obiektu Dostępny okazjonalnie (szkoła językowa)

Lokalizacja

Chlebnia 50, 05-825, Chlebnia, Polska

Strona www: www.chlebnia.com

Komentarze