5.00 (1 głosów)

Ocena

ocena
5.00

Dwór Michrów

Kategoria: Gmina Pniewy


Właściciele i majątek
Michrów, dawniej Michrowo od 1457 roku należało wraz z Wolą Michrowską do Parysa. Stało się to na mocy porozumienia o podziale dóbr z jego bratem Sosinem. W 1580 roku nadal dobra były własnością Parysów. Przed 1671 rokiem właścicielem Michrowa był Tytus Liwiusz Boratini h. własnego, ożeniony z Teresą Bronisławą Opacką h. Prus (III). Tytus był architektem, a następnie sekretarzem królewskim. Dzierżawił mennicę krakowską, na której dorobił się znacznego majątku. Był również starostą osieckim i rembkowskim. W 1668 roku zostal burgrabią krakowskim. W 1671 roku sprzedał Michrów wraz z Rembertowem i Kopaną. Nabywcą został Otto Fryderyk Felkerzamb, kasztelan inflancki, wojewoda czernichowski, starosta czorsztyński. Trzykrotnie żonaty: z Katarzyną Butler h. własnego oraz z Elżbietą Windischgraetz, z którą ufundował kościół i klasztor dla Trynitarzy na warszawskim Solcu, a także w 1700 roku z Katarzyną Windischgraetz. Otto zmarł w 1705 roku.

Pod koniec XVII wieku Michrów należał do Marka Matczyńskiego h. Jastrzębiec, podskarbiego wielkiego koronnego, wojewody ruskiego, przyjaciela króla Jana III Sobieskiego. W swym testamencie z 1695 roku zmarły dwa lata później zapisał Michrów synowi króla Jakubowi Ludwikowi Sobieskiemu.
Pod koniec XVIII wieku dobra Michrów należały do Ludwika Strassera.
31 lipca 1792 roku dobra Michrów, Michrówek, Kruszew, Kruszewek, Kocerany, Wólka Kocerańska, Cieśle i Łękomin (folwark założony w 1789 roku) stały się własnością Karola de Krügela.Nabył je on od Strassera za 20.000 czerwonych złotych. 13 czerwca 1825 sprzedał je Annie Jabłonowskiej h. Grzymała, wdowie po Witalisie Cichockim h. Nałęcz, zamieszkałej w Warszawie przy ulicy Krakowskie Przedmieście. Kwota transakcji opiewała na sumę 300.000 złotych polskich. 6 maja 1826 roku Anna zeznała przed rejentem, iż jako matka i główna opiekunka swoich dzieci użyła na kupno dóbr Michrów ich funduszów. Toteż dobra zostały zapisane pięciorgu rodzeństwa: Dominikowi, Stanisławowi, Ludwikowi, Józefowi i Pelagii. W 1829 roku w dobrach zostało założone gospodarstwo rybne. Znacznie powiększone w 1895 roku przez znanego ichtiologa Michała Girdwoynia dla Włodzimierza Sosnowskiego. W tym czasie zarządcą dóbr Michrów był Mikołaj Gutkowski. Po kilku latach majątek na skutek wyroku Trybunału Cywilnego z 12 września 1841 roku został wystawiony na sprzedaż. Stało się to z prostej przyczyny. Majątek był w rękach pięciorga dzieci Anny i Witalisa. Ci, nie mogąc znaleźć kompromisu jak podzielić między siebie spadek, za sprawą Dominika Cichockiego wystąpili do Trybunału. Ten w skutek udzielonej przez wyznaczonych biegłych opinii, iż dobra nieruchome do spadku należące dogodnie w naturze podzielone być nie mogą, sprzedaż rozporządził. Podczas pierwszej licytacji majątek nie znalazł nabywcy. Dobra Michrów zostały wystawione na drugą licytację, która odbyła się 26 maja 1842 roku.
W skład majątku wchodziły:

folwark Michrów, do którego należały wsie zarobne Michrów, Kruszew, Kocerany, Wólka Kocerańska i Cieśle, oraz folwark Łękomin z wsiami zarobnymi Michrówek i Kruszewek. Rozległość dóbr wynosiła 139 włók, 10 morgów i 39 prętów w gruntach dobrych żytnich, gdzie i pszenica jest zasiewana, w tej rozległości lasu 38 włók, 20 morgów i 149 prętów. Browar piwny i gorzelnia nowo urządzone, młyny dwa i karczem siedem. Stawów 14 zarybionych. Zabudowania dworskie w Michrowie i Łękominie po największej części murowane w najlepszym stanie będące, mieszkania wygodne i okazałe. Ogrody fruktowe sławne w okolicy, kosztownym parkanem ogrodzone

Poprzez licytację majątek za 432.407 złotych polskich nabył Marceli Michałowski, urodzony w Jedwabnem, syn Franciszka (Prezydenta Sądu Głównego) i Weroniki z Łęskich. 26 stycznia 1837 roku w Warszawie poślubił Konstancję Anielę Annę Szczerbińską h. Szczerbiec, córkę Józefa (Komisarza Skarbowego) i Emilii z Grzybowskich, urodzoną 7 grudnia 1817 roku w Siedlcach. Marceli pełnił funkcję sztabskapitana, a od 1837 roku Marszałka Obwodu Białostockiego. Zmarł w Warszawie 23 listopada 1846 roku, przeżywszy 42 lata. Jego żona zmarła 3 grudnia 1854 roku. Oboje pochowani zostali w katakumbach na warszawskich Powązkach.
Po śmierci Marcelego majątek w drodze spadku otrzymały trzy jego córki: Emilia Weronika, Maria i Julia Stefania (urodzona w Sobótce, zamężna z Robertem Janem Ostrowskim h. Dąbrowo-Korab). 8 czerwca 1859 roku Emilia Michałowska nabyła od sióstr ich części na publicznej działowej licytacji, stając się ich jedyną właścicielką. 1 czerwca 1861 roku poślubiła w Warszawie Michała Mikołaja Mireckiego, urodzonego w Łukowie, syna Jana i Joanny z Zachorskich. Tuż przed ślubem (19 maja) sprzedała majątek Michrów swojej siostrze Marii za 119.000 rubli srebrem. Emilia wraz z mężem byli właścicielami folwarku Szczaki. Zmarła tam 18 marca 1867 roku w wieku zaledwie 30 lat.
Maria Michałowska przed rokiem 1861 poślubiła Włodzimierza Karola Józefa Sosnowskiego h. Nałęcz, syna Kajetana i Aleksandry Kruszewskiej, urodzonego 29 kwietnia 1822 roku, członka Rady Opiekuńczej Szpitala Dzieciątka Jezus w Warszawie, dziedzica Kruszewa i Sokołów w gubernii augustowskiej. W 1866 roku na skutek Tabel Likwidacyjnych obszar dóbr pomniejszył się o 1431 mórg i 44 pręty, które przypadły uwłaszonym włościanom. W 1873 roku Sosnowski prowadził w Michrowie na wielką skalę rybołówstwo systematyczne. Hodowano karpie i szczupaki, które następnie sprzedawano do Warszawy. W 1875 roku dobra powiększyły się o folwark Dzidusin. W 1885 roku dobra Michrów składały się z folwarków Michrów, Łękomin i Dzidusin oraz wsi Michrów, Michrówek, Kruszew, Kruszewek, Kocerany, Wólka Kocerańska i Cieśle. Obejmowały obszar 2766 mórg. Folwark Michrów składał się z 727 mórg gruntów ornych i ogrodów, 92 morgi łąk, 10 mórg pastwisk, 26 mórg wody, 774 mórg lasu i 38 mórg nieużytków i placów. Znajdowało się w nim 11 budynków murowanych i 16 drewnianych. W dobrach znajdowały się: tartak, gorzelnia, dwa młyny, cegielnia i smolarnia. W cegielni wyrabiano dachówki holenderki.
Wlodzimierz zmarł w Michrowie 5 grudnia 1888 roku. Maria, także w Michrowie, 2 września 1898 roku. Oboje byli kolatorami kościoła w Rembertowie, stąd pochowani są w grobie rodzinnym na cmentarzu przykościelnym.

W drodze spadku po Marii Sosnowskiej 18 kwietnia 1900 roku majątek odziedziczyły dzieci: Włodzimierz Józef Kajetan Sosnowski h. Nałęcz (urodzony 18 września 1860 roku w Warszawie), ożeniony z Amelią Marią Romaną Dembińską h. Nieczuja oraz Julia Paulina Felicja Sosnowska h. Nałęcz (urodzona 14 maja 1862 roku w Michrowie) zamężna ze Zdzisławem Dmochowskim h. Pobóg (ich ślub odbył się w 1893 roku w Warszawie). 22 grudnia 1903 roku należąca do Julii część dóbr przeszła na własność Włodzimierza, tym samym stał się on jedynym posiadaczem dóbr. W 1897 roku Włodzimierz zakupił dobra Lipna w ziemi rawskiej. W 1926 roku folwark Michrów zajmował obszar 1060 hektarów, natomiast dwa lata później 883 hektary. Włodzimierz zmarł po ciężkich cierpieniach 11 listopada 1930 roku. Pochowany został w grobie rodzinnym na cmentarzu przykościelnym w Rembertowie.

W skutek postępowania spadkowego po Włodzimierzu Sosnowskim 7 listopada 1931 roku właścicielami majątku, w równych częściach, zostali jego synowie: Włodzimierz Maria Józef Sosnowski h. Nałęcz oraz Henryk Maria Antoni Sosnowski h. Nałęcz. Amelia Sosnowska zachowała prawo do dożywocia w majątku. Zmarła 29 marca 1946 roku, pochowana zostala na cmentarzu przykościelnym w Rembertowie. W 1937 roku w majątku funkcjonowała owczarnia na 300 owiec.

Sosnowscy mieszkali w majątku podczas II WŚ. Został im odebrany w 1945 roku na podstawie dekretu o Reformie Rolnej. W chwili odebrania obszar majątku wynosił 686 hektarów. Znajdował się w nim również młyn wodny, który był dzierżawiony. Budynek dworu został zajęty przez Milicję Obywatelską.
Włodzimierz Maria Józef Sosnowski zmarł w Buenos Aires (Argentyna) 16 grudnia 1973 roku.
Wg opisu budynków gospodarstwa z 1960 roku znajdowały się w nim:  budynek główny mieszkalny 15 pomieszczeń o kubaturze 2440 m3, oficyna, chlew, budynek mieszkalny, przechowalnia, obora, kurnik, magazyn I, magazyn H, stodoła, waga, chlew przy wozowni, wozownia, budynek mieszkalny przy wozowni, budynek mieszkalny „dwunastak", budynek mieszkalny, kuźnia.

Obecnie dwór jak i gospodarstwo rolne z budynkami folwarcznymi (około 120 hektarów) należy do Polskiej Akademii Nauk, lecz użytkownikiem (na podstawie umowy użyczenia) jest Instytut Genetyki i Hodowli Zwierząt Polskiej Akademii Nauk w Jastrzębcu. Gospodarstwo rolne od 1996 r. było dzierżawione i jak wykazała kontrola NIK dzierżawca doprowadził do dewastacji obiektów budowlanych oraz do degradacji gruntów ornych, sadów i stawów hodowlanych.
W chwili obecnej (2017) dwór wraz z budynkami inwentarskimi i gospodarczymi jest wystawiony na sprzedaż przez Polską Akademię Nauk.

Budynek dworski prawdopodobnie został wzniesiony w połowie XIX wieku dla Michałowskich. Parterowy z czterofilarowym gankiem, zwieńczonym szczytem trójkątnym.

Więcej zdjęć w Galerii
Zdjęcia archiwalne ze zbiorów Pana Javiera Sosnowskiego

Źródła:

  • Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VI, Warszawa 1885 i Tom XV cz. 2 Warszawa 1902
  • Kurjer Warszawski 1841, 1859, 1864, 1873, 1894, 1895, 1897, 1900, 1930
  • Gazeta Świąteczna 1937
  • Gazeta Rządowa Królestwa Polskiego 1842
  • Gazeta Warszawska 1825, 1855
  • Teodor Żychliński, Złota księga szlachty polskiej. R. 15, Poznań 1893
  • Adam Boniecki, Herbarz polski, Warszawa
  • Księga Adresowa Polski dla handlu, rzemiosł i rolnictwa 1926-27, Warszawa 1926
  • Księga Adresowa Polski dla handlu, rzemiosł i rolnictwa 1928, Warszawa 1928
  • Sprawa allewiacyjna folwarków: Łękomin i Michrów oraz włościan wsi: Kocerany, Wólka Kocerańska, Kruszew obw. warszawskiego, z powodu gradobicia w r. 1835 wydarzonego w AGAD, 185 II Rada Stanu Królestwa Polskiego, sygn .487
  • Informacje uzyskane od Pana Javiera Sosnowskiego
  • www.nieruchomosci.pan.pl
Zespół Dworsko-parkowy
Skład zespołu Dwór, obora, stajnia, oficyna, kuchnia, park
Stan zachowania Niszczejący
Zastosowanie Opuszczony
Numer rejestru zabytków województwa mazowieckiego 297/A (park)
Data wpisu do rejestru zabytków 19.07.1985
Gminna ewidencja zabytków Dwór, obora, stajnia, oficyna, kuchnia, park
Dostępność obiektu Dostępny z zewnątrz

Lokalizacja

05-652, Michrów, Polska

Komentarze