5.00 (1 głosów)

Ocena

ocena
5.00

Dwór Lesznowola

Kategoria: Gmina Lesznowola


Właściciele i majątek
Pierwsza wzmianka o Lesznowoli pochodzi z 1421 roku. W 1471 roku następuje podział księstwa warszawskiego, wskutek którego księciu Konradowi III Rudemu przypada Piaseczno wraz z okolicznymi wsiami, m. in. z Leśną Wolą, czyli dzisiejszą Lesznowolą. W 1497 roku Konrad zapisuje swoje włości żonie Annie Radziwiłłównej, córce wojewody wileńskiego Mikołaja Radziwiłłowicza.

W wyniku przyłączenia Mazowsza do Korony w 1526 roku Lesznowola przestała być własnością książąt mazowieckich, a stała się własnością królów polskich, w czasie zaborów - pruskich.
Z opisu z roku 1565 dowiadujemy się, iż Lesznowola ma grunt dobry, pole trojne; folwark i dworek nowo zbudowany, uczyniony na kmiecych rolach, w dwu polach; pole Przedsobne wł. 4 1/2, pole pod Inczewicami trochę większe; sadzawka przy folwarku nowo wykopana, ale ma bardzo mało wody; graniczy z Piasecką Wsią, borem Piaseckim, Słominem, Inczewicami, Nową Wolą.
W 1614 roku właścicielem Lesznowoli, Nowej Woli i Janczewic został Adam Komoński h. Lis. W 1619 roku odstąpił dobra Andrzejowi Rejowi z Nagłowic.

W połowie XVIII wieku Lesznowola była w rękach Wojciecha Jakubowskiego herbu własnego, syna Franciszka (podstolego owruckiego) i Katarzyny Rupniewskiej. Wojciech, urodzony w 1712 roku, był wychowywany na dworze Stanisława Leszczyńskiego w Lunevillu. Był pułkownikiem wojsk francuskich, agentem dyplomatycznym, a w 1773 roku rezydentem francuskim w Polsce. Od 1768 roku generałem majorem wojsk francuskich, od 1779 roku generałem brygady, by w 1781 roku zostać marszałkiem polnym francuskim. Odznaczony orderem Św. Ludwika. Ożeniony w 1768 roku z Salomeą Łoską h. Brodzic, córką Adama, chorążego owruckiego i Marianny z Wężyków Rudzkich. W 1758 roku Wojciech wydzierżawił od Doroty Jabłonowskiej, wojewodziny rawskiej, starostwo niegrodowe Lesznowolę. Do 1764 roku mieszkał na przemian w Warszawie, Lesznowoli, Białymstoku i Lubartowie. Sejm w 1773 roku zatwierdził Jakubowskiemu starostwo Lesznowolę i obdarował go folwarkiem z dóbr pojezuickich Łopuszno. Zmarł w 1784 roku. Po jego śmierci Salomea nadal dzierżawiła Lesznowolę. Zmarła w 1819 roku.

W 1814 roku Lesznowola należała do Dóbr Ekomomii Narodowej Leśnowola, na którą składały się folwarki: Lesznowola, Sękocin, Janczewice i Piasecka Wola. Dobra wypuszczano w 3-letnią dzierżawę. W 1826 roku dobra Leśnowola stanowiły folwarki: Leśnowola, Janczewice, Sękocin, Nowa Wola, Ludwisgrod, Nowa i Stara Iwiczna, wsie: Leśnowola, Janczewice, Łazy, kolonia Swiniary, osada Jeziorna i wybranictwo Słomin. W 1827 roku folwark Lesznowola z nomenklaturami Podgórze i Janczewice lit. A obejmował obszar 580 mórg, na który składały się: 467 morgi gruntów ornych i ogrodów, 54 morgi łąk, 26 mórg pastwisk, 9 mórg lasów i 24 morgi placów i nieużytków. Znajdowało się w nim 8 budynków murowanych i 7 drewnianych.

Dobra Lesznowola do 1830 roku należały do Rządu. W kwietniu 1830 roku zakupuje je Tadeusz Ostrowski i w tym samym roku część z nich (z Lesznowolą) odsprzedaje Konstantemu Wojciechowi Piekarskiemu h. Rola (ur. 15 kwietnia 1785 r.). Samemu zachowując Sękocin, Słomin i Łazy.
Konstanty, Sędzia Pokoju Powiatu i miasta Warszawy Wydziału III, ożeniony z Marianną Jarzębowską zmarł w wieku 73 lat, 26 czerwca 1858 roku. Pochowany został na cmentarzu parafialnym w Piasecznie. Po Konstantym majątek był w rękach jego syna - Józefa Wojciecha Piekarskiego h. Rola (ur. 23 kwietnia 1821). 15 października 1861 roku Józef wziął udział w obchodach rocznicy śmierci Tadeusza Kościuszki. Ponieważ dzień wcześniej namiestnik rosyjski gen. Karol Lambert wprowadził stan wojenny, udział w nabożeństwach i demonstracjach patriotycznych podlegał sądom wojennym. Piekarski został wzięty przez moskali z kościoła w Warszawie i do Cytadeli zaprowadzony. Przy inkwizycji bity i policzkowany, w skutek tego po wypuszczeniu zapadł na suchoty, a w parę tygodni życia dokonał zostawiając żonę. Zmarł w 18 kwietnia 1862 roku w swoim majątku. Pochowany został również na cmentarzu parafialnym w Piasecznie.

W 1852 r. Seweryn Ciemniewski wydzierżawił na 12 lat od Józefa Lesznowolę i Janczewice z przyległościami i następnie podnajął je Antoniemu Dionizemu Ceysingerowi. Ceysinger dziesięć ostatnich lat swojego życia spędził w Łodzi, gdzie zajmował stanowisko kasjera kantoru Kurjera Warszawskiego. Zmarł po dłuższej chorobie w wieku 74 lat, 20 kwietnia 1903 roku. Pochowany został na warszawskich Powązkach. Jego syn Józef Michał Ceysinger był wicedyrektorem kolei łódzkiej.
W 1856 roku od dóbr Lesznowola odłączono Kolonię Magdalenka i założono dla niej osobną księgę wieczystą.
W 1862 roku Ludwik Ignacy Naimski, przemysłowiec warszawski, kupił Lesznowolę za 45 100 rubli srebrem. Ożeniony z Julią Agatą Szymanowską. Zmarł 24 listopada 1871 roku. Pochowany został na warszawskich Powązkach. Po nim folwark przejmuje syn Józef Naimski (ur. w 1831 roku), ożeniony z Rozalią Florentyną Wambach. Od 1881 roku naczelnik ruchu tramwajów warszawskich, starter Towarzystwa Wyścigów Konnych, kierownik Towarzystwa Eksploatacji Samochodów. Był znakomitym znawcą koni i wybornym ich hodowcą. Wybitnym strzelcem, nagradzanym w konkursach krajowych i zagranicznych. Zamiłowanym fotografem-amatorem. W 1899 roku wraz z Józefem Turowskim starał się o pozwolenie na wprowadzenie w Warszawie taksometrów dla dorożkarzy. W 1903 roku został skazany na grzywnę w wysokości 10 rubli za to, że odmówił - jako właściciel - podania nazwiska kierownika automobilu nr 30, winnego nieostrożnej jazdy. 7 listopada 1904 złożywszy osobiście zeznanie w charakterze świadka w sądzie handlowym, przy wyjściu uczuł się niezdrowym i stracił przytomność. Przy pomocy lekarza przewieziony do domu, gdzie pomimo energicznej pomocy lekarskiej, w parę godzin ducha wyzionął na skutek ataku apoplektycznego. Miał wtedy 73 lata. Pochowany został w grobie rodzinnym na warszawskich Powązkach.

W 1895 r. właścicielem folwarku Lesznowola został Juliusz Celestyn Bagniewski h. Bawola Głowa, urodzony w 1840 roku. Ożeniony 10 listopada 1877 r. z Pauliną Suską h. Pomian. Ślub odbył się w Ruszkach (obecnie powiat sochaczewski). Juliusz Bagniewski rok później nabył też majątek Głosków od Goldfedera. Juliusz brał udział w Powstaniu Styczniowym, po którym wraz z bratem Ludwikiem został zesłany na Syberię, gdzie spędził 8 lat. Był zapalonym myśliwym, w 1901 roku został królem polowania, jakie odbyło się w dobrach Szczaki.
14 maja 1891 roku w majątku Bagniewskich doszło do tragicznego zdarzenia. Syn Juliusza – 12 letni Piotr oglądając nabitą dubeltówkę i strasząc żartem młodszego brata Feliksa, wymierzył do niego. W tej chwili nastąpił strzał, którym ugodzone dziecko na miejscu zabite zostało.
Juliusz Bagniewski zmarł po długich i ciężkich cierpieniach 30 stycznia 1909 roku. Pochowany został w grobie rodzinnym na warszawskich Powązkach. Po śmierci Juliusza dobra odziedziczyło dwóch jego synów: Stefan (1888-1915) i Jan (1894-1929). Stefan, ożeniony z Janiną Roszkowską, w 1915 roku został aresztowany przez wojska niemieckie i wywieziony do obozu dla jeńców wojennych, gdzie zmarł. Jan Bagniewski, ożeniony z Zofią Małecką, organizował polowania, podczas których odbywały się zbiórki pieniędzy na inwalidów wojennych i Komitet Polka Repatriantom. Jan Bagniewski zmarł po krótkich cierpieniach 26 maja 1929 roku w Ławnie Ziemi Grodzieńskiej. Pochowany został w grobie rodzinnym na warszawskich Powązkach.

W 1923 roku od Bagniewskiego majątek odkupił Piotr Dmowski. Dmowski (ur. w 1875 roku) był właścicielem majątku „Niestum” w okolicach Ciechanowa, który sprzedał, a za uzyskane pieniądze zakupił folwark Lesznowola i Kałuszczyzna vel Magdalenka. Po ukończeniu studiów ekonomicznych w Sankt Petersburgu został dyrektorem firmy „Elibor”, którą zarządzał także po przeniesieniu jej do Warszawy. W Petersburgu w roku 1909 ożenił się z Marią Ostoyską (1882-1983). Ze związku tego urodziły się dzieci: Ignacy i Hanna. Piotr Dmowski zmarł w 1945 roku. Został pochowany na cmentarzu parafialnym w Magdalence.
W 1926 roku majątki Dmowskiego Lesznowola i Magdalenka obejmowały obszar 727 hektarów.


Zespół architektoniczno-parkowy
Budynek dworu powstał w 2 połowie XVIII wieku. Przebudowany około 1950 roku. Parterowy, nakryty dachem dwuspadowym. Otoczony pozostałościami parku podworskiego z zachowanymi elementami geometrycznymi z XVIII wieku o powierzchni 2,4 ha. Na terenie zespołu dworskiego znajdowała się kapliczka przydrożna wystawiona w 1766 roku przez Wojciecha i Salomeę Jakubowskich. Murowana z cegły, tynkowana. Na rzucie kwadratu, z kolumnami toskańskimi w narożach. Wewnątrz kapliczki znajdowała się barokowa figura św. Nepomucena. Figura została wyremontowana w 1994 roku z funduszy gminnych i obecnie znajduje się przy kaplicy rzymskokatolickiej.

Obecnie w dwór zamieszkiwany jest przez lokatorów komunalnych, jednak czynione są starania o ich przeniesienie i wyremontowanie budynku z przeznaczeniem na ośrodek kultury.

Więcej zdjęć w Galerii

 

Źródła:

  • Gazeta Warszawska 1814, 1826, 1829
  • Kurjer Warszawski 1858, 1862, 1901, 1903, 1904, 1922
  • Wiek 1903
  • Słowo 1891
  • Gazeta Handlowa 1896
  • Gazeta Rzemieślnicza 1899
  • Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom V, Warszawa 1884
  • Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu, edycja elektroniczna
  • Zygmunt Kolumna, Pamiątka dla rodzin polskich TII, Kraków 1868
  • Adam Boniecki, Herbarz polski, Warszawa
  • Izabella Galicka, Elżbieta Żyłko, Katalog zabytków sztuki w Polsce T X, Warszawa 1962
  • Ziemianie Polscy XX wieku, Warszawa 1992
  • Materiały z wystawy „Magdalenka symbolem przemian

Zespół Dworski
Skład zespołu Dwór, park
Stan zachowania Niszczejący
Zastosowanie Funkcja mieszkalna
Numer rejestru zabytków województwa mazowieckiego 1055/399/62
Data wpisu do rejestru zabytków 19.03.1962
Gminna ewidencja zabytków Dwór, park
Dostępność obiektu Dostępny z zewnątrz

Lokalizacja

Dworkowa 6, 05-506, Lesznowola, Polska

Komentarze