5.00 (1 głosów)

Ocena

ocena
5.00

Dwór Nowe Koziminy

Kategoria: Gmina Płońsk


Właściciele i majątek
W 1858 r. właścicielem Kozimin był Wiktor Anastazy Dembowski h. Jelita, urodzony 6 marca 1822 roku, członek Rady Opiekuńczej Zakładów Dobroczynnych powiatu płockiego. Ożeniony w 1847 roku z Honoratą Leszczyńską. W 1864 roku majątek Koziminy składał się z: włók 30 miary nowopolskiej w znacznie większej połowie gleby pszennej, włók 7 lasu sosnowego, brzozowego z częścią olszyny i 1 włóki łąk. Ponadto z domu mieszkalnego wygodnego, położonego w ogrodzie oraz budowli folwarcznych z wszelkiemi dogodnościami w dobrym stanie. W folwarku działała cegielnia mogąca wyprodukować i sprzedać rocznie 100.000 cegły. Wiktor Dembowski zmarł 9 marca 1906 roku w miejscowości Lipa w powiecie ciechanowskim. Nabożeństwo żałobne odbyło się w kościele św. Karola Boromeusza w Warszawie. Pochowany został na cmentarzu powązkowskim.
W 1883 roku w Koziminach istniały dwa folwarki - oznaczone literą A i B. Folwark Koziminy lit. A obejmował 327 mórg gruntu ornego, na których znajdowała się m.in. cegielnia, zaś folwark Koziminy lit. B obejmował 387 mórg gruntu ornego oraz 10 mórg nieużytków. W kwietniu 1890 roku Koziminy lit. B nabył na licytacji za 6.150 rubli Stanisław Strzeszewski h. Pobóg. W tym czasie folwark zajmował obszar 321 mórg. Stanisław Strzeszewski urodził się 17 listopada 1856 r. we wsi Ogonów w powiecie płońskim, w domu ziemiańskim. Ukończył gimnazjum w Warszawie, a następnie w 1878 roku Instytut Rolniczy w Puławach. W 1889 roku wziął ślub ze Stanisławą Domicelą Lipińską. Po odbyciu praktyki gospodarczej nabył dobra Koziminy. Jednak po kilku latach wypuścił je w dzierżawę obejmując 1 grudnia 1899 roku stanowisko dyrektora w Osadzie Rolniczo-Rzemieślniczej Studzieniec. Osada ta była zakładem poprawczym dla nieletnich przestępców, wzorowanym na kolonii francuskiej dla nieletnich w Mettray. Stanisław w Studzieńcu mieszkał aż do śmierci - 4 grudnia 1902 roku i tam został pochowany.
W 1917 roku właścicielem majątku Koziminy był Stefan Podlewski.
Po I WŚ majątek nabył Maksymilian Żołędziowski. Początkowo był on właścicielem majątku Domaniewice pod Zawierciem, który wskutek działań wojennych mocno ucierpiał. Wtedy to Żołędziowski sprzedał zrujnowany majątek i nabył Koziminy. Maksymilian Żołędziowski urodził się w 1860 roku w Wąchocku. Był synem powstańca 1863 r. W 1881 r. ukończył gimnazjum realne w Kielcach. W 1887 roku uzyskał stopień lekarza na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Warszawskiego. W latach 1888-1896 był ordynatorem Szpitala św. Aleksandra w Będzinie. Następnie pracował jako lekarz fabryczny Zakładów Górniczych w Dąbrowie Górniczej. Ożeniony w 1891 roku z Heleną Rutkowską, zarządzał 201 hektarowym folwarkiem Koziminy do 1926 roku, gdy zmarł. Pochowany został na cmentarzu parafialnym w Płońsku. Po jego śmierci właścicielem dóbr został jego syn - Tadeusz Julian Żołędziowski, w którego rękach pozostawały do 1939 roku. Po II WŚ majątek został zaanektowany przez Zakład Doświadczalny w Poświętnem. Znacjonalizowany został dopiero w 1992 roku.

Drewniany dwór, parterowy, z dachem dwuspadowym i sionką na osi został wybudowany na początku XX wieku prawdopodobnie przez Żołędziowskich.

 

Więcej zdjęć w Galerii

Fotografie archiwalne ze zbiorów Pana Macieja Żołędziowskiego
 

Źródła:

  • Tygodnik Petersburski 1858
  • Kurjer Warszawski 1864, 1902, 1906
  • Gazeta Warszawska 1890
  • Wiek 1887
  • Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. 4, Warszawa 1883
  • Adressbuch für Industrie, Handel und Landwirtschaft, Berlin 1917
  • Anna Marek, Działalność społeczno-polityczna lekarzy związanych z łódzkim "Czasopismem lekarskim" w latach 1899-1908, Medycyna Nowożytna 10/1-2 2003
  • Informacje uzyskane od Pana Macieja Żołędziowskiego
  • Księga Adresowa Polski dla handlu, rzemiosł i rolnictwa, Warszawa 1926

Zespół Dworski
Skład zespołu Dwór, budynek gospodarczy, piwnica, park
Stan zachowania Niszczejący
Zastosowanie Mieszkania komunalne
Numer rejestru zabytków województwa mazowieckiego A-316
Data wpisu do rejestru zabytków 03.06.1997
Dostępność obiektu Dostępny z zewnątrz

Lokalizacja

Nowe Koziminy 1A, 09-100, Nowe Koziminy, Polska

Komentarze