5.00 (1 głosów)

Ocena

ocena
5.00

Dwór Terenia

Kategoria: Gmina Brwinów


Właściciele i majątek
Pierwsza znana wzmianka o Kopanej pochodzi z 1416 roku, jej ówczesnym właścicielem był Paweł z Kopanej, zwany Komosą. W 1420 r. sprzedał on swe dziedzictwo Stanisławowi z Parzniewa za 100 kop groszy praskich. W 1562 roku jako właściciel jest wymieniany Tomasz Parzniewski h. Belina, a rok później Stanisław Rogowski h. Orla. Po Stanisławie, dziedzicem Kopanej i Żółwina został Józef Rogowski h. Orla, chorąży mazowiecki, ożeniony z Anną Kobylnicką h. Prawdzic. Kolejnym właścicielem został syn Józefa - Roman Rogowski h. Orla, cześnik warszawski, poseł na Sejm Czteroletni. W latach 1810–15 pełnił funkcję sędziego pokoju powiatu warszawskiego. Żonaty dwukrotnie: pierwszą żoną była Marianna z Młockich, starościanka zakroczymska, drugą Katarzyna z Bromirskich. Zmarł 17 stycznia 1815 roku w Żółwinie. Pochowany został w Brwinowie. Po śmierci Romana Rogowskiego dziedzicem Żółwina, Kopanej, oraz pozyskanego w międzyczasie Grudowa został Antoni Teodor Lasocki h. Dołęga, mąż córki Romana z drugiego małżeństwa - Marii Rogowskiej h. Orla, sędzia pokoju okręgu błońskiego.
W październiku 1822 roku w dobrach Żółwin wybuchł pożar, na skutek którego właściciel utracił w jednej chwili całą krescencją, konie i wszystkie sprzęty do gospodarstwa potrzebne, bydło rogate jedynie ocalonem zostało. Antoni Lasocki zmarł 19 sierpnia 1849 roku w dobrach Grudów, przeżywszy 67 lat. Pochowany został na cmentarzu parafialnym w Brwinowie. Po Antonim Lasockim majątkiem administrował przez krótki czas jego syn - Ludwik.
W 1852 roku dobra Żółwin kupiła Michalina ks. Radziwiłł h. Trąby zamężna z Leonem Rzyszczewskim h. Pobóg. Rok później zaczęła ona budować dla siebie dwór w Żółwinie. Księżna niedługo jednak była w posiadaniu dóbr, kilka lat później sprzedała je Eustachemu Antoniemu Anastazemu Marylskiemu h. Ostoja, dziedzicowi pobliskich Książenic, sędziemu pokoju w okręgu błońskim (1847-1863), członkowi Towarzystwa Królewskiego Geograficznego w Paryżu. Eustachy Marylski od lat szkolnych przyjaźnił się z Fryderykiem Chopinem - mieszkając  na stancji u jego ojca Mikołaja Chopina. W 1826 roku uzyskał tytuł magistra prawa na Uniwersytecie Warszawskim. Pisywał artykuły do czasopism Kolumb i Pamiętnik podróży. Wydał prace: Wspomnienia zgonu zasłużonych w narodzie Polaków (Warszawa 1829) i Pomniki i mogiły Polaków na cmentarzach zagranicznych. Był fundatorem pomnika swojego przyjaciela poety Kazimierza Brodzińskiego. Pomnik umieszczony został w kościele pod wezwaniem Opieki św. Józefa Oblubieńca (Wizytek) w Warszawie. Eustachy zmarł 4 sierpnia 1871 roku, w wieku 68 lat, po długiej i ciężkiej chorobie. Pochowany został na cmentarzu w Brwinowie.
Krótko, bo tylko do 10 maja 1872 roku, gdy zmarł, właścicielem dóbr był mąż córki Eustachego, Jadwigi Marylskiej - Stefan Serafin Czarniecki h. Łodzia. Dobra Żółwin na skutek działów zostały sprzedane w Trybunale Cywilnym Warszawskim Marcelemu Józefowi Bazylemu Zielińskiemu h. Zadziełło (ur. 16 czerwca 1816 r.). Marceli zmarł 3 listopada 1888 roku. Pochowany został na warszawskich Powązkach. W 1872 roku dobra Żółwin obejmowały obszar 1049 mórg i 198 prętów gleby dobrej żytniej, w tym: pod ogrodami 15 mórg i 8 prętów, roli ornej 614 mórg i 209 prętów, łąk 161 mórg i 57 prętów, lasu olszowego 13 mórg i 176 prętów, w zaroślach 195 mórg i 193 pręty, pod zabudowaniami 4 morgi i 257 prętów, w wodach 4 morgi i 106 prętów, w gruntach 25 mórg i 250 prętów i w nieużytkach 5 mórg i 71 prętów. Znajdował się w nich dwór z drzewa pod gontem, folwark murowany pod słomą, owczarnia murowana pod słomą oraz stodoła z drzewa pod słomą.

W 1874 roku właścicielem dóbr Żółwin był Zdzisław Marian Tadeusz Scipio del Campo h. wł. (ur. 24 pażdziernika 1844 r.), ożeniony z córką Marcelego Zielińskiego - Henriettą. Ślub odbył się 4 sierpnia 1872 roku w Pruszkowie. Być może dobra były wianem wniesionym przez żonę. Zdzisław Scipio zmarł 6 lipca 1909 roku. Pochowany został na warszawskich Powązkach.
W 1878 roku folwark Kopana został wydzielony z dóbr Żółwin. Obejmował wtedy obszar 578 mórg, z tego: grunty orne i ogrody 435 mórg, łąki 94 morgi, pastwiska 13 mórg, las 14 morg, nieużytki i place 18 mórg. Znajdowało się w nim 6 budynków drewnianych i 1 murowany.
Pod koniec XIX wieku właścicielem dóbr Kopana był Feliks Aleksander Lipink, syn Wincentego i Anny z Ciborowskich. Feliks w 1868 roku poślubił w Warszawie Marię Zofię Kujawską, córkę Jana i Franciszki.
5 września 1896 roku majątek nabył od Feliksa Lipinka za 28.000 rubli Bronisław Florian Komierowski h. Pomian, urodzony w Warszawie 10 września 1858 roku, syn Józefa i Zofii z Sobieskich h. Janina, dziedziców Sielca i Wąsewa. Ożeniony z Urszulą Czarniecką h. Łodzia, córką Stefana i Jadwigi z Marylskich h. Ostoja. Ślub odbył się 23 sierpnia 1892 roku. Zanim poślubił Urszulę, był żonaty z Ludwiką Michaliną Kuszel h. Drogosław, córką Juliana i Marii z Popławskich, dziedziców Niwisk i Żeliszewa. Ślub odbył się w Niwiskach 15 września 1884 roku. Ludwika zmarła jednak wkrótce - w 1885 roku. Bronisław był absolwentem Instytutu Gospodarstwa Wiejskiego i Leśnictwa w Puławach. W 1906 roku wydał w Warszawie książkę pod tytułem Sprawy ludzkie. Był jednym z inicjatorów powstania w 1911 roku Stowarzyszenia Puławiaków (Stowarzyszenia Wychowańców Instytutu Gospodarstwa Wiejskiego i Leśnictwa w Puławach). Zasiadał w pierwszym Zarządzie tego Stowarzyszenia. Był również wicedyrektorem warszawskiego syndykatu rolniczego.
W 1902 roku został skazany na 10 dni odwachu i pokutę kościelną za to, iż na jesieni 1899 roku oglądając zabudowania gospodarskie, spuścił z łańcucha trzy psy podwórzowe, które na dzień były wiązane, gdyż rzucały się na służbę. Psy rzuciły się na czerpiącego wodę ze studni kilkunastoletniego chłopca. Zanim służba dworska odpędziła psy, ofiara była już w stanie godnym jedynie pożałowania. Komierowski zawiózł dziecko do szpitala w Warszawie, lecz na ratunek było za późno. Chłopiec zmarł tego samego dnia. Po ciągnącym się 2 lata procesie, Bronisław Komierowski został uznany winnym. Zmarł w 1940 roku, pochowany został na warszawskich Powązkach.
22 marca 1913 roku właścicielami Kopanej zostali, płacąc 37.500 rubli, Wojciech Buksowicz i jego żona Maria z Chabowskich h. Lubicz. Wojciech urodził się w 1879 roku jako syn Szymona i Wiktorii. Maria była córką Władysława i Izabeli z Przedpełskich, właścicieli majątku Krępica. Para wzięła ślub 24 września 1907 roku i dochowała się syna - Leona. Majątek w tamtym czasie liczył 130 hektarów. Do wybuchu II WŚ pozostawał w rodzinie Buksowiczów. Wojciech Buksowicz zmarł w 1960 roku.
Po wojnie majątek został przejęty przez państwo i włączony do PGR Urszulin. Zamieszkiwało w nim 5 rodzin, pracowników PGR (ostatnia wyprowadziła się w 2015 roku). Rodzina Buksowiczów, a konkretnie Leon Stanisław Buksowicz, wnuk Wojciecha, odzyskała majątek w 1992 roku. Leon był współzałożycielem Browaru Jabłonowo. Zmarł 7 kwietnia 2014 roku po długiej chorobie, przeżywszy 70 lat. Pochowany został na cmentarzu w Brwinowie.

Zespół architektoniczno-parkowy
Budynek dworu został wybudowany w 1933 roku dla Wojciecha Buksowicza. Murowany z cegły, otynkowany. Wzniesiony na planie prostokąta z jednoosiowym ryzalitem na osi fasady. Przykryty dachem naczółkowym z blachą falistą. Od strony ogrodu jednoosiowa wystawka. Naroża budynku dekorowane boniowaniem. W szczycie ryzalitu tondo z datą powstania budynku.

Więcej zdjęć w Galerii

 

Źródła:

  • Słownik historyczno-geograficzny ziem polskich w średniowieczu, edycja elektroniczna
  • Księga Adresowa Polski dla handlu, rzemiosł i rolnictwa 1926-27, Warszawa 1926
  • Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom IV, Warszawa, 1893
  • Janusz Socha, Stowarzyszenie Puławiaków, Acta Universitatis Lodziensis. Folia Historica 18/1984
  • Teodor Żychliński, Złota księga szlachty polskiej R.16, Poznań 1894
  • Adam Boniecki, Herbarz polski, Warszawa
  • Gazeta Rolnicza 1912
  • Dziennik Warszawski 1872
  • Gazeta Warszawska 1871
  • Kurjer Warszawski 1823, 1849, 1853, 1872, 1902, 1910
  • Gazeta Wyborcza z dnia 10.04.2014

Zespół Dworsko-parkowy
Skład zespołu Dwór, czworak, park
Stan zachowania Odrestaurowany
Zastosowanie Własność prywatna
Rejestr zabytków Brak wpisu
Gminna ewidencja zabytków Dwór, czworak
Dostępność obiektu Dostępny z zewnątrz

Lokalizacja

05-807, Terenia, Polska

Komentarze