5.00 (1 głosów)

Ocena

ocena
5.00

Pałac Nowa Piasecznica

Kategoria: Gmina Teresin


Właściciele i majątek
Piasecznica wzmiankowana była już w 1416 roku. W dokumencie z tego roku książę Janusz nadał Stanisławowi z Piasecznicy 2 włóki ziemi (z wyjątkiem barci) zwane Polkowo.
W 1778 roku dziedzicem części Piasecznicy był Franciszek Łaskarzewski h. Łabędź, syn Fabiana i Katarzyny Zakrzewskiej.

Do 1816 roku dobra Piasecznica składały się z trzech części, które były oznaczone literami A, B i C. Piasecznica Litera A należała do właścicieli dóbr Szymanów - Cieleckich. Litera B, składająca się z jednego domu z zabudowaniami i 18 mórg chełmińskich gruntu ornego należała do Wincentego, Pawła i Kacpra Sławińskich. Litera C wraz z połową wsi Wólka Piasecka należała do Józefy z Hodubskich 1° v. Cybulskiej, 2° v. Pawłowskiej. Po śmierci Józefy część C otrzymały w spadku jej dzieci: Franciszek Walenty Cybulski oraz Marianna z Cybulskich Podymowska.
10 kwietnia 1809 roku małżeństwo Kajetan i Salomea Kalinowscy zaczęli skupować dobra. Tego dnia nabyli część Franciszka Cybulskiego za 20.000 złotych. Część jego siostry, Marianny, nabyli 15 czerwca 1809 roku za 14.600 złotych. 5 stycznia 1811 roku Kalinowscy zawarli umowę z Cieleckimi i na jej mocy zamienili połowę Wólki Piaseckiej na część Piasecznicy Litera A, dopłacając 15.000 złotych. Brakującą część dóbr Piasecznica Litera B Kalinowscy nabyli od rodzeństwa Sławińskich w 1816 roku.
Kajetan Dominik Kalinowski urodził się w Błoniu w 1774 lub 1775 roku. Był synem Jana i Konstancji Czubowicz, właścicieli drobnej posiadłości w Błoniu. Mając tylko elementarne wykształcenie w 1790 roku zaczął pracę w kancelarii magistratu miasta Warszawy. W 1794 roku podczas oblężenia stolicy zaciągnął się do korpusu artylerii. Walczył w bitwie pod Maciejowicami, gdzie został ranny. Za okazane męstwo awansował na stopień oficera. Po upadku powstania kościuszkowskiego wyjechał do Niemiec. W 1804 roku ukończył studia prawnicze w Akademii Nauk w Halle, po czym złożył egzamin sądowy w Berlinie. W 1805 roku został asesorem przy regencji kaliskiej. W czasach Księstwa Warszawskiego został mianowany sędzią Trybunału, a następnie sędzią apelacyjnym. W 1812 roku został mianowany Radcą w Ministerstwie Sprawiedliwości. W 1813 roku, z polecenia Rządu wywiózł z kraju, przez Kraków, Cieszyn, Drezno, do twierdzy saskiej Königstein depozyty sądowe. Depozyty te bezpiecznie wróciły do Warszawy w 1815 roku. Za czyn ten Kalinowski otrzymał Order Św. Stanisława II klasy. W 1817 roku Kalinowski został powołany do Rady Stanu jako referendarz. Brał udział w obrachunku sum bajońskich. W 1819 roku, wraz z księciem Ksawerym Druckim-Lubeckim, został wysłany do Berlina jako pełnomocnik Rządu w celu zawarcia konwencji z Prusami. Dwa lata później obaj wyjechali do Wiednia, by zawrzeć konwencję z Austrią. Równocześnie pracowali oni nad projektem statutów Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego. Kajetan Kalinowski został pierwszym prezesem Dyrekcji Głównej tego Towarzystwa. Był również prezesem Komisji Centralnej Likwidacyjnej Królestwa Polskiego. Posiadał także Order Św. Anny II klasy (z brylantami), Orła Czerwonego II klasy oraz austriacki Order Leopolda klasy komandora.
Kajetan Kalinowski był żonaty z Salomeą Zwolińską, córką Andrzeja i Marianny Cytackiej. Z żoną mieszkał w Warszawie przy ulicy Świętojerskiej. Para miała co najmniej troje dzieci: Kajetana, Karolinę (zm. w 1816 roku) i Augustę Fryderykę (zm. 21 grudnia 1856 roku w Warszawie).
Kajetan Kalinowski zmarł w Warszawie 5 maja 1828 roku w wieku 53 lat. Ciało na cmentarz odprowadził biskup Franciszek Pawłowski. Jego żona zmarła 1 września 1852 roku. Oboje pochowani zostali na warszawskich Powązkach.

Od 1818 roku posesorem dzierżawnym Piasecznicy i Kożuszek był Tomasz Burski. W tymże roku w dobrach Piasecznicy spłonęła karczma. 7 grudnia 1819 roku Burski nabył od Kalinowskiego dobra Piasecznica.
Tomasz Burski urodził się w gubernii radomskiej, był synem Grzegorza i Marianny z Zielińskich. W 1815 roku ożenił się z Antoniną Smoczyńską, urodzoną w 1800 roku córką Jana i Marianny Żaboklickiej. Para doczekała się pięciorga dzieci: Aleksandra Napoleona (ur. 28 lipca 1816 roku w Kożuszkach, zm. 10 października 1842 roku w Warszawie), Joanny Aleksandry (zm. 29 lipca 1827 roku w wieku 6 lat), Teofilę Mariannę, Bruna Artura Żelisława (używającego imienia Żelisław) oraz nieznanego z imienia syna, który zmarł mając 20 lat.
W 1834 roku Tomasz Burski dzierżawił Powsin (ob. część Warszawy). Był członkiem Towarzystwa Rolniczego w Królestwie Polskim. Jego żona, Antonina po stracie w młodym wieku trojga dzieci do dawnej swobody wrócić nie zdołała, z powodu iż siły fizyczne moralnym nie podołały. Gasła cicho i jakby śmiejąc się do wnuków, które nowe życie około umierającej roztaczały. Zmarła 20 sierpnia 1860 roku. Pochowana została na cmentarzu parafialnym w Sochaczewie. Tomasz Burski zmarł w Warszawie 6 maja 1873 roku, przeżywszy 83 lata. Pochowany został na warszawskich Powązkach.

12 czerwca 1861 roku dobra Piasecznica nabyli syn Tomasza - Żelisław Burski i jego żona Antonina. Do dóbr należała wtedy również wieś Budy Piaseckie. W tymże roku na rzecz włościan odpadł od dóbr obszar 175 mórg i 209 prętów. Za dobra zapłacili 30.000 rubli srebrem. Faktyczny kontrakt jednak Tomasz Burski zawarł z synem i synową 11 czerwca 1867 roku. W umowie zawarty był zapis o spłacie prywatnych długów Tomasza, wynoszących 7.201 rubli srebrem.
Żelisław Burski urodził się w Warszawie 6 października 1833 roku. W 1856 roku poślubił w Brochowie Antoninę Bogumiłę Peszel, córkę Henryka (dziedzica Żelazowej Woli) i Teresy Jadwigi Truszkowskiej. Para doczekała się co najmniej sześciorga dzieci: Kazimierza Tomasza, Stefana (ur. 15 kwietnia 1865 roku), Teresy (ur. 12 października 1867 roku), Zygmunta (ur. 21 sierpnia 1869 roku, zm. 6 listopada 1869 roku), Justyny (ur. w Paskach, zm. 24 kwietnia 1891 roku w Warszawie) i Mariana Stanisława (ur. 13 stycznia 1872 roku).
Od 1855 roku Żelisław był dzierżawcą dóbr Paski. Podobnie jak ojciec, był członkiem Towarzystwa Rolniczego w Królestwie Polskim. Był również członkiem Warszawskiego Towarzystwa Wzajemnego Kredytu.
Po 1866 roku, gdy zmarł teść Henryk Peszel, Żelisław Burski wykorzystał cały majątek żony z działu majątku po zmarłym, by wybudować dwór oraz na inwestycje w dobrach. W 1868 roku podpisał 3-letni kontrakt na dostawę buraków cukrowych do cukrowni w Hermanowie.
2 sierpnia 1892 roku zmarła w Warszawie Antonina z Peszlów Burska. Jej mąż, Żelisław zmarł również w Warszawie 23 lutego 1900 roku. Pochowany został na warszawskich Powązkach w grobie rodzinnym.

16 maja 1874 roku małżonkowie Burscy sprzedali majątek mężowi Teofili, siostry Żelisława - Andrzejowi Brzezińskiemu. Zapłacił on za dobra 56.000 rubli srebrem. Prawdopodobnie przyczyną sprzedaży był dług w wysokości 14.950 rubli srebrem, jaki małżonkowie mieli u Brzezińskiego.
Andrzej Brzeziński urodził się 15 października 1823 roku w Warszawie, jako syn Jana i Katarzyny Szymanowskiej. Z małżeństwa z Teofilą Burską miał dwoje dzieci: Jana Nepomucena Piusa Tomasza (ur. 5 maja 1848 roku w Warszawie, zm. 17 czerwca 1913 roku) i Katarzynę (ur. w 1862 roku w Warszawie, zm. 24 maja 1942 roku).
Andrzej Brzeziński w wieku 16 lat ukończył 8-klasowe gimnazjum filologiczne. Bezpośrednio po ukończeniu rozpoczął aplikację sądową, podczas której złożył egzamin sądowy wyższy klasy drugiej (asesorski). Był uczniem Jana Kantego Wołowskiego. W 1845 roku został patronem przy Trybunale Cywilnym w Warszawie. W 1860 roku otrzymał nominację na adwokata przy Sądzie Apelacyjnym. W roku następnym został obrońcą przy Radzie Stanu Królestwa, a w 1865 roku obrońcą przy Senacie. W latach 1861-62 powoływany był do komitetów redagujących projekty nowych praw. Jego specjalnością były ustawy stowarzyszeń. Po reformie sądownictwa w 1876 roku został zaliczony do grona adwokatury przysięgłej. Wycofał się jednak z sal sądowych, oddając się wyłącznie pracy konferencyjnej oraz świadczeniu usług towarzystwom przemysłowym i finansowym, w których jako radca prawny czy też członek, brał czynny udział. Był m.in. członkiem Komitetu Towarzystwa Kredytowego miasta Warszawy (od 1878 roku), Zarządu Drogi Żelaznej Iwangorodzko-Dąbrowskiej, Rady Zarządzającej Towarzystwa Wzajemnego Kredytu, Komitetu Kanalizacyjnego, a także radcą prawnym Banku Dyskontowego.
Andrzej Brzeziński był jednym z najlepszych obrońców w kraju. Pozycję swoją zbudował dzięki gruntownej znajomości kodeksu francuskiego, wrodzonemu darowi wnioskowania popartego talentem wymowy. Nie porywał błyskotliwością frazesów, swej znajomości prawa nie poświęcał na usługi pieniactwa. Wolał gdy mowa obrończa porywała nieubłaganą logiką, niezbitą siłą argumentacji, przeważając szalę sprawiedliwości na korzyść stawianej przez niego tezy. Jego obecność w procesie poczytywana była zawsze za rękojmię, że się wszystko stanie słusznie i uczciwie. Nie było dla niego zawiłej kwestii prawnej, każdą potrafił rozwiązać kierując się naukowymi zasadami, co nadawało jego opiniom wysoką wartość. Jego kancelaria prowadziła najważniejsze sprawy sądowe.

W 1886 roku dobra Piasecznica składały się z folwarku Piasecznica i Żelisławów. Ich obszar wynosił 672 morgi i 66 prętów, z czego folwark Piasecznica liczył 456 mórg i 91 prętów. W folwarku tym 410 mórg stanowiły grunty orne, 11 mórg łąki, 4 morgi pastewniki, 2 morgi wody, 5 mórg stanowił ogród warzywny, a 2 morgi ogród angielski, 5 mórg było pod zabudowaniami, resztę stanowiły drogi i nieużytki. W folwarku znajdowały się 4 budynki murowane i 15 drewnianych.

Popołudnie 25 stycznia 1891 roku Andrzej Brzeziński spędził w Warszawie wraz z bliskimi na uroczystości rodzinnej. Wieczorem, wraz z synem Janem, udał się do znajomych zagrać w karty. Wraz z gospodarzami grał w winta, gdy nagle zasłabł i spadł z krzesła. Gospodarze natychmiast przywołali syna, będącego lekarzem. Ten zastał ojca już martwym. Andrzej Brzeziński zmarł na anewryzm serca. Jego żona zmarła 29 stycznia 1917 roku. Oboje pochowani zostali w grobie rodzinnym Brzezińskich na warszawskich Powązkach.

Po śmierci Andrzeja Brzezińskiego dobra Piasecznica odziedziczyła żona wraz z dwójką dzieci. 31 maja 1891 roku sprzedali je za 56.000 rubli srebrem Juliuszowi Hermanowi, szwagrowi Jana Nepomucena Brzezińskiego.
Juliusz Herman urodził się w 1858 roku jako syn Juliusza i Józefy Mrokowskiej. Jego ojciec był kupcem warszawskim, właścicielem założonej w 1856 roku firmy Jul. Herman i S-ka. Był to Dom Handlowy Komisowo-Ekspedycyjny.
Juliusz (syn) studiował na Politechnice w Rydze, gdzie zdobył wykształcenie handlowe. Następnie wyjechał do Monachium studiować malarstwo w tamtejszej Akademii Sztuk Pięknych. Poznał wtedy m.in. Juliana Fałata, Franciszka Ejsmonda czy Leona Wyczółkowskiego. W 1879 roku, po śmierci ojca, odziedziczył firmę. Była ona jedną z największych w kraju firm spedycyjnych. Cieszyła się zaufaniem klientów. Obsługiwała m.in. Ministerstwo Spraw Zagranicznych, dostarczając przesyłki do wszystkich placówek dyplomatycznych, czy Państwowy Monopol Zapałczany. Jej obroty wynosiły dziesiątki milionów złotych.
Juliusz Herman pełnił równolegle rozmaite funkcje społeczne. W 1894 roku został wybrany członkiem Sądu Handlowego. W 1897 roku został wybrany do Rady Warszawskiego Towarzystwa Wzajemnego Kredytu. W 1902 roku został wybrany na członka Urzędu Starszych Zgromadzenia Kupców m. Warszawy. Od 1895 roku związany był z Towarzystwem Zachęty Sztuk Pięknych, gdzie pełnił funkcję wiceprezesa, a w latach 1904-16 był jego prezesem. W 1912 stał na czele Towarzystwa Akcyjnego Budowy Nowego Teatru Polskiego w Warszawie. Ponadto był prezesem Związków Przedsiębiorstw Transportowych i Ekspedycyjnych w Warszawie, radcą Warszawskiej Izby Przemysłowo-Handlowej, wiceprezesem Rady Nadzorczej Towarzystwa Ubezpieczeń Port S.A., członkiem założycielem Filharmonii Warszawskiej, a także członkiem Zarządu Konsorcjum Tramwajów Warszawskich.
Juliusz Herman miał dwie wielkie pasje - malarstwo i muzykę. Mając wykształcenie malarskie, a za przyjaciół znakomitych malarzy, sam również malował. Posiadał własną galerię polskiego malarstwa. Mieściła się ona przy ulicy Świętokrzyskiej 32 w Warszawie. Mieszkanie wypełnione było od sufitu do podłogi dziełami sztuki. Znajdowały się tam obrazy Matejki, Chełmońskiego, Fałata, Gersona, Malczewskiego, Wyczółkowskiego, Gierymskich, Wyspiańskiego czy Mehoffera. Szczególną wartość stanowiły serie płócien, studiów i szkiców, dające przekrój działalności poszczególnych artystów. Nie było tam ani jednej miernoty, ba, ani jednego działa wartości drugorzędnej. W mieszkaniu zawsze przygotowane były osobne apartamenty z dużą pracownią, w których mieszkali i tworzyli Fałat i Wyczółkowski. Dom ten był zawsze otwarty dla artystów. Często, nawet codziennie, odbywały się tam przyjęcia, gromadzące świat malarski i muzyczny. W wielkiej sali stały dwa fortepiany, gdzie często koncertowali przebywający w Warszawie wirtuozi i popisywali się śpiewacy. Sam Herman grał na wiolonczeli. Komponował również pieśni, które śpiewane były na estradach warszawskich.
Juliusz Herman żonaty był z Aleksandrą ze Szczuków, urodzoną w Warszawie w 1891 roku. Miał z nią co najmniej dwóch synów, z których jednym był Juliusz (ur. 16 maja 1922 roku w Warszawie).
W 1892 roku w dobrach wybuchł pożar. Nie jest wiadomym co spłonęło, sądząc po odszkodowaniu w wysokości 4.802 rubli, straty były znaczne. W 1895 roku Herman postanowił zwinąć owczarnię działającą w majątku. Na sprzedaż wystawionych zostało 560 sztuk owiec rasy negretti. W tym samym roku odbyło się w majątku polowanie, na którym w 12 strzelb ustrzelono 52 zające i 8 kuropatw. W polowaniach w Piasecznicy często brali udział koledzy malarze Juliusza Hermana.
Po I WŚ Juliusz Herman usunął się w domowe zacisze. Zmarł w Warszawie 1 kwietnia 1933 roku, przeżywszy 75 lat. Pochowany został na warszawskich Powązkach. Po jego śmierci w prasie ukazała się krytyczna ocena jego “przyjaciół”, którzy wiele korzystali z jego hojności, a po śmierci nawet nie postarali się zwrócić uwagi społeczeństwa na stratę, jaką poniosło. Juliusz Herman poszedł cicho do grobu, zostawiając kulturze pamiątkę monumentalną, jaką jest jego galeria. Po jego śmierci na czele firmy spedycyjnej stanęła żona - Aleksandra Herman.
Aleksandra wraz z synem zginęli podczas powstania warszawskiego w dniu 2 września 1944 roku. Juliusz poległ na ulicy Mazowieckiej. Był kapralem podchorążym w 165. plutonie 2. kompanii Szarych Szeregów w batalionie Kiliński. Nosił pseudonim Czarny I. Jego matka, nosząca pseudonim Czarna, pełniła funkcję peżetki (pomoc żołnierzom) w tej samej kompanii. Poległa w gmachu Poczty Głównej przy placu Napoleona (ob. Powstańców Warszawy).

8 czerwca 1902 roku dobra Piasecznica od Juliusza Hermana nabył Stefan Jabłoński. Za dobra zapłacił sumę 60.000 rubli srebrem.
Stefan Władysław Jabłoński h. Jasieńczyk urodził się 6 sierpnia 1869 roku w Pniewie. Był synem Adama (dziedzica Pniewa) i Emilii Budziszewskiej h. Grzymała. W latach 1890-91 był studentem Wydziału Rolniczego na Politechnice w Rydze. W 1890 roku został przyjęty do Polskiej Korporacji Akademickiej Arkonia. 21 czerwca 1897 roku w Kryłowie poślubił Marię Teresę Pohorecką. Maria urodziła się 12 października 1873 roku w Cichobórzu, była córką Edwarda (dziedzica Cichobórza) i Aleksandry Smolikowskiej h. Prus (I). Para doczekała się trojga dzieci: Stanisława (ur. w 1901 roku, zm. w 1978 roku), Romana (ur. w 1903 roku) i Marii (ur. w 1906 roku).
Podobnie jak Juliusz Herman, Stefan Jabłoński urządzał w swoich dobrach polowania. Na odbytym w styczniu 1903 roku w 10 strzelb ustrzelono 132 zające, 6 kuropatw i 4 bażanty. Królem polowania okazał się Witkowski ze Zmielna.
Zanim Jabłoński zakupił Piasecznicę był właścicielem dóbr Glinianka. Piasecznicę sprzedał swojemu teściowi zaledwie po trzech latach. Zmarł w 1943 roku, jego żona zmarła prawdopodobnie w 1953 roku.

13 września 1905 roku dobra Piasecznica nabył Edward Pohorecki. Suma transakcji, podobnie jak uprzednio, wyniosła 60.000 rubli srebrem. Dobra w momencie nabycia zajmowały obszar 608 mórg i 184 prętów. Składały się z folwarków Piasecznica i Żelisławów, karczmy w Budkach oraz pastwiska wspólnego. Folwark Piasecznica zajmował obszar 443 mórg i 64 prętów, na co składało się: 399 mórg gruntów ornych, 9 mórg łąk, 8 mórg ogrodów owocowych i spacerowych, 4 morgi pastwisk, 2 mórg wód, 5 mórg pod zabudowaniami. Pozostały obszar stanowiły drogi i nieużytki.
Edward Pohorecki urodził się 2 października 1838 roku w Cichobórzu. Był synem Romana (dziedzica Cichobórza) i Heleny Smolikowskiej. W 1859 roku był studentem Akademii Genewskiej. Ożeniony był z Aleksandrą Smolikowską h. Prus (I), urodzoną w 1845 roku, córką Seweryna Karola (budowniczego kolei żelaznych i mostów) i Melanii Komajewskiej h. Trąby. Para doczekała się co najmniej ośmiorga dzieci: Władysława (ur. 27 maja 1870 roku w Cichobórzu), Jadwigi Anieli (ur. 1 kwietnia 1872 roku w Cichobórzu, zm. 27 listopada 1947 roku w Kielcach), Marii Teresy (ur. 12 października 1873 w Cichobórzu), Zofii Julii (zm. 12 kwietnia 1958 roku), Kazimierza (ur. 18 lutego 1877 roku w Cichobórzu), Bronisławy Justyny (ur. 14 września 1878 roku w Cichobórzu), Stefanii Marceliny (ur. 14 maja 1886 roku w Cichobórzu, zm. 2 kwietnia 1886 roku w Cichobórzu) i Helenę Walerię.
Edward Pohorecki nie mieszkał w Piasecznicy. Wydaje się, że nabył dobra ze względu na córkę. Sam gospodarował w Cichobórzu, gdzie w 1897 roku założył gospodarczą fabrykę cukru. W 1901 roku na Wystawie Rolniczo-Przemysłowej w Lublinie otrzymał list pochwalny za pszenicę puławkę. Dbał też o rozwój dobrobytu w okolicy, sąsiadom służył radą i doświadczeniem. Sam również polował. Na polowaniu w majątku Poturzyn, w 1894 roku został królem polowania zabijając 2 dziki, 2 kozły, lisa i 6 zajęcy.
24 czerwca 1908 roku podzielił majątek Piasecznica na dobra Piasecznica, Nowa Piasecznica i Wspólne Pastwisko Piasecznica. Część Nowa Piasecznica zajmowała obszar 494 mórg i 24 prętów. Została ona rozparcelowana.
Edward Pohorecki zmarł 14 czerwca 1912 roku w swych dobrach Cichobórz.

30 września 1908 roku majątek Piasecznica nabył Maciej Władysław Dmochowski. Za uszczuplone parcelacją dobra zapłacił 20.000 rubli.
Maciej Władysław Dmochowski h. Pobóg urodził się w Pieńkach-Sobótkach, gdzie jego ojciec był właścicielem folwarku. Był synem Józefa i Józefy Dąbrowskiej. 9 maja 1883 roku poślubił w Lesznie Michalinę Julię Kublicką, urodzoną 28 września 1858 roku w Secyminie, córkę Józefa (wójta gminy i rządcy dóbr secymińskich) i Julii Olszewskiej. W dniu ślubu Dmochowski był inżynierem technologiem cukrowni w Lesznie. W latach późniejszych był członkiem Zarządu Towarzystwa Akcyjnego Fabryki Cukru i Rafinerii “Czersk”. Funkcję tę pełnił do 1922 roku.

13 września 1913 roku sprzedał Piasecznicę za 20.000 rubli srebrem “koledze po fachu” - Stanisławowi Watraszewskiemu.
Stanisław Grzegorz Watraszewski h. Adwaniec urodził się 17 grudnia 1855 roku w Lubiankowie jako syn Marcelego (dziedzica Lubiankowa) i Teodory Lemańskiej h. Bukowczyk. Ukończył gimnazjum realne w Warszawie, a następnie technikum we Frankenbergu. W 1875 roku rozpoczął studia na Wydziale Mechanicznym Politechniki Ryskiej. W krótkim czasie jednak przepisał się na Wydział Chemiczny, kończąc go w 1879 roku. Podczas studiów należał do Korporacji Akademickiej Arkonia oraz był członkiem Związku Polaków i Kółka Idealistów. Po studiach związał swoją karierę z przemysłem cukrowniczym. W latach 80. XIX wieku pełnił funkcję dyrektora cukrowni Turbów. W 1893 roku kierował, wraz Zygmuntem Lubińskim, budową cukrowni Brześć Kujawski. W jej pierwszym Zarządzie zasiadał przyszły teść Stanisława Watraszewskiego - Maciej Krzymuski. Watraszewski został dyrektorem otwartej w roku następnym cukrowni. Funkcję tą pełnił do 1907 roku. Od momentu powstania spółki Towarzystwo Akcyjne Cukrowni Brześć Kujawski zasiadał w jej Zarządzie, od 1923 roku do wybuchu wojny pełniąc funkcję prezesa. W 1918 roku został dyrektorem zarządzającym Warszawskiego Towarzystwa Fabryk Cukru. Funkcję tą pełnił przez zaledwie kilka miesięcy. Był jednak członkiem Zarządu tego Towarzystwa. W 1920 roku roku wszedł do Zarządu Spółki Akcyjnej Towarzystwa Ubezpieczeń Piast. Zasiadał w nim do 1932 roku. W 1921 roku wszedł do Zarządu Cukrowni Trawniki. Był również w Zarządzie Cukrowni Chełmnica, Fabryki Cukru Choceń oraz w Radzie Nadzorczej Cukrowni Zbiersk. Ponadto Stanisław Watraszewski pełnił funkcję wiceprezesa Towarzystwa Wzajemnych Ubezpieczeń Cukrowni w Polsce, członka Związku Zawodowego Cukrowni B. Królestwa Polskiego, Wołynia, Małopolski i Śląska. Był także członkiem Delegacji Nasiennej przy Radzie Naczelnej Polskiego Przemysłu Cukrowniczego.
10 lipca 1901 roku poślubił w Warszawie Marię Krzymuską h. Radwan, urodzoną w Mąkoszynie (ob. wielkopolskie), córkę Marcina i Marii Koźmian h. Nałęcz.
Stanisław Watraszewski nie mieszkał na stałe w Piasecznicy. Jego stałym miejscem zamieszkania było mieszkanie przy ulicy Królewskiej w Warszawie. W 1928 roku został otwarty w Piasecznicy przystanek kolejowy. Prawdopodobnie od tego momentu w pałacu zaczęto prowadzić pensjonat. 20-morgowy ogród owocowo-warzywny z oranżerią, 1.400 drzew owocowych, porzeczkami, truskawkami i malinami został przeznaczony na dzierżawę. W styczniu 1930 roku w majątku zmarł, być może przebywający w pensjonacie, prawnik Janusz Żajkowski.
1 czerwca 1935 roku Watraszewski wydzierżawił majątek Piasecznica, mający wówczas rozległość 50,90 hektarów, Konstancji z Uziembłów Cybulskiej. Umowa dzierżawy została zawarta na 6 lat. 22 marca 1939 roku Stanisław Watraszewski sprzedał majątek za 65.000 złotych w złocie.
Nie jest wiadomym kiedy zmarł. Jego żona zmarła 5 stycznia 1955 roku. Oboje zostali pochowani na warszawskich Powązkach.

Nowym nabywcą został inżynier zamieszkały w Warszawie - Stanisław Dobrowolski. Dobrowolski respektował zawartą przez poprzedniego właściciela umowę dzierżawy. Zaraz po jej zakończeniu, 25 czerwca 1941 roku, ponownie wydzierżawił cały majątek. Tym razem rodzeństwu - Mieczysławowi i Wandzie Budnym, zamieszkałym w Warszawie. Umowa obowiązywać miała do 31 marca 1945 roku. Z umowy dzierżawy dowiadujemy się o powodzie, dla którego Dobrowolski wypuścił majątek:

Właściciel wyjaśnia, że zmuszony jest oddać majątek w dzierżawę, gdyż nie ma dostatecznych środków na intensywne prowadzenie gospodarstwa; dzierżawcy zaś stwierdzają, że każde z nich jest z zawodu rolnikiem i do niedawna posiadało majątek ziemski na terenach przyłączonych do Rzeszy Niemieckiej.

W 1942 roku Stanisław Dobrowolski otrzymał od starosty pismo, w którym został poinformowany, iż umowa dzierżawy nie uzyskała należnego zatwierdzenia władz. Prawdopodobnie chodziło o jakieś błędy formalne, gdyż niebawem rodzeństwo Budny podpisało nową umowę dzierżawy majątku.
Mieczysław i Wanda Józefa Budny h. Jastrzębiec byli dziećmi Kazimierza (adwokata) i Marianny Zuzanny Charzyńskiej h. Szeliga. Mieczysław urodził się w Warszawie 22 października 1899 roku. 22 czerwca 1939 roku poślubił w Owińskach Anielę Szułdrzyńską, urodzoną 6 marca 1908 roku, córkę Tadeusza (senatora, właściciela majątku Bolechowo) i Wandy Wysygota-Zakrzewskiej h. Wyskota. Para doczekała się trojga dzieci: Kazimierza (ur. 5 września 1940 roku w Głoskowie, zm. 18 czerwca 1995 roku), Jerzego (ur. 27 czerwca 1942 roku w Piasecznicy) i Marii (ur. 28 stycznia 1948 roku w Poznaniu). Parze urodziło się jeszcze jedno dziecko, płci żeńskiej (30 czerwca 1941 roku w Grodzisku Mazowieckim), niestety martwe.
Wanda Józefa urodziła się w Warszawie 23 listopada 1896 roku. Zmarła 26 maja 1988 roku. Mieczysław zmarł 30 sierpnia 1993 roku. Oboje pochowani zostali na warszawskich Powązkach.

W 1947 roku dawny majątek nabyło małżeństwo Bolesław i Janina Korysiowie. Obecnie pałac znajduje się w rękach ich spadkobierców.


Zespół architektoniczno-parkowy
Obecny pałac został wybudowany w stylu neorenesansowym między 1866 a 1874 rokiem dla Żelisława i Antoniny Burskich według projektu Władysława Karola Bonawentury Rittendorfa, budowniczego teatrów warszawskich. Piętrowy, murowany z cegły i otynkowany, częściowo podpiwniczony. Układ wnętrz dwutraktowy. Wybudowany na planie prostokąta, pięcioosiowy. Nakryty niskim dachem czterospadowym. Kondygnacje rozdzielone są gzymsem kordonowym. W środkowej części znajduje się nieznaczny jednoosiowy ryzalit, zwieńczony trójkątnym frontonem. Wejście poprzedzone jest daszkiem wspartym na dwóch kolumienkach. W latach 90. XX wieku przy wejściu znajdował się drewniany ganek o czterech słupkach ze snycerską dekoracją. Z prawej strony głównego korpusu dostawiona została prostokątna dwuosiowa dobudówka, nakryta daszkiem dwuspadowym. Z lewej strony korpusu głównego znajdowała się duża piętrowa drewniana weranda, wybudowana w 1910 roku dla Dmochowskich. Została ona rozebrana prawdopodobnie w latach 90. XX wieku. Pozostała tylko wylewka tarasu. Pośrodku elewacji ogrodowej, na pierwszym piętrze znajduje się żeliwny balkon. Naroża budowli w elewacji frontowej na parterze są boniowane, w partii piętra są ujęte lizenami. Obok budynku pałacu znajduje się piwnica pałacowa. Dalej spichlerz i inne zabudowania folwarczne. Pozostałości parku krajobrazowego obecnie znajdują się na kilku działkach. Na jednej z nich znajduje się figura Matki Boskiej.


© Jacek Szyszko 2019


Więcej zdjęć w Galerii


Źródła:

  • Kurjer Warszawski 1828, 1842, 1852, 1860, 1873, 1891, 1895, 1897, 1900, 1903, 1912, 1917, 1928, 1929, 1930, 1933
  • Gazeta Handlowa 1879, 1884, 1891, 1892, 1893, 1894, 1897, 1902
  • Obwieszczenia Publiczne 1918, 1920, 1922, 1933
  • Kurjer Codzienny 1873, 1880, 1891, 1897
  • Gazeta Polska 1828, 1891, 1901
  • Biblioteka Warszawska 1891
  • Gazeta Sądowa Warszawska 1891
  • Kalendarz Wieku Illustrowany na rok zwyczajny 1892
  • Kalendarz Handlowy na rok 1911
  • Słowo 1891, 1897, 1912
  • Tygodnik Ilustrowany 1891
  • Tygodnik Mód i Powieści 1891
  • Jeździec i Myśliwy 1894
  • Gazeta Rolnicza 1895, 1901
  • Gazeta Kaliska Informacyjno Anonsowa 1900, 1922
  • Wędrowiec 1900
  • Głos Warszawski 1908
  • Ziemia Lubelska 1921
  • Dziennik Taryf i Zarządzeń Kolejowych 1928
  • Kurjer Poznański 1933
  • Nowa Epoka Gospodarczo-Polityczna 1933
  • Świat 1914, 1933
  • Tygodnik Warszawski 1933
  • Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VIII, Warszawa 1887
  • Adam Boniecki, Herbarz polski
  • Seweryn Uruski, Rodzina. Herbarz szlachty polskiej T.9, Warszawa 1912
  • Księga adresowa byłych wychowanków Politechniki Ryskiej czł. Korp. Arkonii i Welecyi rok 1905, Warszawa 1905
  • Regesty zapisek najstarszego rejestru kancelarii ks. Janusza I (1414-1426) w Archiwum Główne Akt Dawnych, Metryka Koronna, sygn. MK3
  • Spis Cukrowni Rzeczypospolitej Polskiej, Warszawa 1932
  • Stanisław Smolka, Polityka Lubeckiego przed powstaniem listopadowem. T. 1, Kraków 1907
  • Tadeusz Skałkowski, Towarzystwo Kredytowe Ziemskie w ziemiach polskich szkic historyczny w 50-letnią rocznicę rozpoczęcia czynności Galicyjskiego Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego, Lwów 1892
  • Suzanne Stelling-Michaud, Le Livre du Recteur de l’Académie de Genève: 1559-1878 T. V, Notices biographiques des étudiants: N-S, 1976
  • Eugeniusz Brejski, 110 lat cukrowni Brześć Kujawski w Gazeta Cukrownicza 7/2004
  • www.1944.pl
  • www.archiwumkorporacyjne.pl
  • www.ipsb.nina.gov.pl
Zespół Pałacowy
Skład zespołu Pałac, park, piwnica, spichlerz, zabudowania folwarczne
Stan zachowania Częściowo odrestaurowany
Zastosowanie Własność prywatna
Numer rejestru zabytków województwa mazowieckiego 21/57
Data wpisu do rejestru zabytków 08.10.1957
Gminna ewidencja zabytków Pałac, park, piwnica, spichlerz
Dostępność obiektu Niedostępny

Lokalizacja

Nowa Piasecznica 48, 96-500, Nowa Piasecznica, Polska

Komentarze