5.00 (1 głosów)

Ocena

ocena
5.00

Pałac Wola Worowska

Kategoria: Gmina Grójec


Właściciele i majątek
Na początku XVI wieku Wola Worowska należała do Jana Drwalewskiego h. Przerowa. Następnie do jego syna - także Jana, ożenionego w 1533 roku z Barbarą Gostomską h. Nałęcz. W 1610 roku Jan Lisowski h. Leliwa, żonaty z Katarzyną Męciną sprzedał Wolę Worowską, Kozietuły, Drwalewo i Wolę Krobowską. W 1772 roku Wolę Worowską kupił Walenty Laskowski h. Trzaska. W 1783 roku Wola Worowska była w rękach Franciszka Prażmowskiego, sędziego ziemskiego czerskiego, zmarłego w 1813 roku.
W 1835 roku w majątku została postawiona austeria murowana, cynkiem kryta i stąd zwana Blaszanką oraz kuźnia z izbą mieszkalną. W następnych latach dobudowano do niej destylarnię. Wybudowano również osobną karczmę dla Żydów z dziedzińcem łączącym ją z austerią.
W 1859 roku właścicielem dóbr Wola Worowska był Konstanty Łączyński. W 1863 roku przy pogłębianiu sadzawki w dobrach wykopano dwa dobrze zachowane zęby trzonowe mamuta. Konstanty przekazał je Gabinetowi Zoologicznemu Szkoły Głównej. W 1866 roku właścicielem majątku nadal był Łączyński. W tym to roku na skutek dekretu o uwłaszczeniu włościan obszar dóbr Wola Worowska zmniejszył się o obszar 21 morgów i 49 prętów. Niedługo potem nowym właścicielem został Feliks Paweł Bedliński h. Wieniawa, urodzony w Lewiczynie w 1804 roku, syn Wojciecha i Magdaleny z Ostromeckich. 18 stycznia 1837 roku Feliks (jako posesor Lewiczyna) poślubił w Pabierowicach Walerię Józefę Kostrzycką, urodzoną w Warszawie córkę Mikołaja (mecenasa przy Sądzie Najwyższej Instancji) i Józefy Plichty h. Półkozic. Po dziesięciu latach para wzięła jednak rozwód. Feliks zmarł w Woli Worowskiej 7 listopada 1870 roku w wieku 66 lat. Nabywcą praw spadkowych został Józef Wincenty Böhm wraz z Franciszką Kraszewską. W 1871 roku miał miejsce pożar w majątku, na skutek którego spaliła się karczma. W tym samym roku dobra ziemskie zostały wystawione na publiczną licytację sądową, liczyły wtedy 270 diesiatyn (18 włók). 22 maja 1871 roku majątek zakupił Władysław Miniewski herbu Nieczuja, syn Władysława, sędziego pokoju okręgu czerskiego i Karoliny Amalii Lessel. Władysław Józef Karol urodził się 20 marca 1833 roku w Warszawie. 8 września 1861 roku wziął ślub z Teresą Aleksandrą Placydą Ryx h. Pierścień, urodzoną w Prażmowie córką Aleksandra i Józefy Stawiarskiej h. Nałęcz, dziedziców dóbr Prażmowa. W dniu ślubu Miniewski był właścicielem majątku Wilcze Średnie. Półtora roku po ślubie Władysław pozostawiwszy żonę i niemowlę wziął udział w Powstaniu Styczniowym. Wstąpił do organizowanego w Woli Prażmowskiej oddziału mjr Józefa Śmiechowskiego jako kawalerzysta. Następnie przeszedł pod rozkazy płk. Antoniego Jeziorańskiego, w którego oddziale został kwatermistrzem. Niedługo potem został szefem sztabu Aleksandra Waligórskiego, który wydał mu rozkaz wyjazdu do Krakowa, skąd miał przeprowadzić partię 80 powstańców do oddziału gen. Mariana Langiewicza. Brał udział w bitwie pod Kobylanką. Po upadku powstania zamieszkał w Dreźnie. Po otrzymaniu pozwolenia na powrót do kraju, został aresztowany za zabór kasy rządowej i uwięziony w Modlinie. Skazano go na zwrot pieniędzy w podwójnej wysokości i dożywotnią katorgę. Wyrok ten zmieniono na osadzenie w więzieniu w twierdzy Modlin i konfiskatę majątku Wilcze Średnie. Niestety pobyt w więzieniu spowodował pogorszenie stanu zdrowia. Wyszedł z niego w kwietniu 1872 roku. Nie otrzymawszy zgody na wyjazd na leczenie zmarł w wieku 39 lat 2 listopada w swoim niedawno zakupionym majątku - Wola Worowska. Pochowany został na cmentarzu w Worowie. Dobra odziedziczyły jego dzieci: Władysław Aleksander Józef Jan i Jadwiga Karolina Hermenegilda Miniewscy. Wkrótce zadłużony majątek w drodze wywłaszczenia przejęło Towarzystwo Kredytowe Ziemskie i wystawiło na publiczną licytację. Na odbytej 25 lutego 1875 roku licytacji jedyną osobą, która się zgłosiła była Teresa Miniewska, wdowa po Władysławie. Majątek nabyła za minimalną sumę 28.012 rubli i 20 kopiejek, odzyskując go dla rodziny.
W 1883 roku folwark Wola Worowska zajmował powierzchnię 553 mórg, z tego 435 mórg gruntów ornych i ogrodów, 37 mórg łąk, 48 mórg pastwisk i 11 mórg nieużytków. Posiadał 2 budynki murowane i 15 drewnianych.
Kolejnymi właścicielami majątku 8 września 1878 roku zostało małżeństwo - Józef Gorczyński i Józefa Eleonora z Kiedrzyńskich, córką Józefa i Tekli. Józef urodził się w Jądrowicach (ob. gmina Brześć Kujawski) jako syn Jakuba i Jadwigi z Chojnickich. 25 października 1843 wział ślub z Praksedą Gutowską, córką Jana i Pelagii z Zawistowskich. Prakseda zmarła jednak 3 kwietnia 1849 roku w Kozerkach mając zaledwie 36 lat. 30 czerwca 1849 roku - mając 28 lat i będąc już wdowcem - wziął w Jordanowicach ślub z Józefą. W tym czasie był rządcą majątku w Kozerkach. W 1866 roku Józef był właścicielem majątku w Bramkach. Za Wolę Worowską małżeństwo zapłaciło 38.200 rubli srebrem. Józefa zmarła w Woli Worowskiej 18 lutego 1890 roku. Tuż przed swoją śmiercią Józef przepisał Wolę Worowską na swojego syna - Franciszka Cyryla. Józef zmarł 27 stycznia 1893, również w Woli Worowskiej.
28 października 1895 roku dobra za sumę 40.302 rubli nabył Bronisław Tadeusz Rudnicki. 5 lipca 1900 roku majątek już należał do Antoniego Stefana Mękarskiego, urodzonego 10 czerwca 1869 roku w Staropolu (parafia Jeruzal), syna Teofila Kazimierza i Józefy z Bajkowskich i jego żony Natalii Antoniny Kunickiej, córki Józefa (dziedzica Zakrzewa i Błażejowic) i Marii z Badowskich. Para pobrała się w Zakrzewie 29 września 1897 roku. Natalia urodziła się 28 grudnia 1875 roku w Białej (parafia Biała Rawska). Zmarła w 1920 roku. Antoni był członkiem Zarządu Zakładów Rolniczo-Przemysłowych Ziemi Grójeckiej S.A. oraz Grójeckiego Syndykatu Rolniczego Sp. z o.o. Między innymi z jego inicjatywy w 1928 roku założono Ochotniczą Straż Pożarną w pobliskim Zalesiu. W 1926 roku majątek obejmował obszar 275 hektarów. W rękach Mękarskiego folwark pozostał do wybuchu II WŚ.

W latach 90-tych w pałacu znajdowały się mieszkania pracownicze Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej "Ogrodnik".

Zespół architektoniczno-parkowy
Piętrowy pałac został wzniesiony w 1917 roku dla małżeństwa Mękarskich (data znajduje się na elewacji frontowej). Murowany z cegły i otynkowany. Na planie prostokąta, podpiwniczony, piętrowy, nakryty dachem czterospadowym. Elewacja 7-osiowa. Wejście z gankiem złożonym z dwóch par filarów unoszących taras otoczony żeliwną balustradą. Z boku dworu znajdowała się drewniana dobudówka mieszcząca kuchnię. Obecnie rozebrana. Układ wnętrz dwutraktowy z prostokątną sienią na osi oraz drewnianymi schodami prowadzącymi na piętro.

Więcej zdjęć w Galerii

 

Źródła:

  • Kurjer Warszawski 1835, 1839, 1846, 1863, 1866, 1871, 1872, 1893, 1906
  • Gazeta Warszawska 1859, 1870
  • Dziennik Warszawski 1871
  • Tygodnik Handlowy 1923
  • Polska Gospodarcza 1934
  • Kurjer Codzienny 1870
  • Józef Białynia Chołodecki, Pamiętnik powstania styczniowego w pięćdziesiątą rocznicę wypadków, Lwów 1913
  • Rocznik Adresowy Królestwa Polskiego na Rok 1902. R. 3, Warszawa 1902
  • Adam Boniecki, Herbarz poslki T.14, Warszawa 1911
  • Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich T13, Warszawa 1893
  • Księga Adresowa Polski dla handlu, rzemiosł i rolnictwa 1926-27, Warszawa 1926
  • Ziemianie polscy XX wieku część 3, Warszawa 1996
  • Regestr diecezjów Franciszka Czaykowskiego, czyli właściciele ziemscy w Koronie 1783-1784, Warszawa 2006
  • www. strazacki.pl/wizyty/ochotnicza-straż-pożarna-w-zalesiu
Zespół Pałacowy
Skład zespołu Pałac, czworak, budynki gospodarcze
Stan zachowania Niszczejący
Zastosowanie Funkcja mieszkalna
Numer rejestru zabytków województwa mazowieckiego 1176 i 220/A
Data wpisu do rejestru zabytków 22.05.1975 i 06.07.1983
Gminna ewidencja zabytków Pałac, czworak, budynki gospodarcze
Dostępność obiektu Dostępny z zewnątrz

Lokalizacja

Wola Worowska 74, 05-600, Wola Worowska, Polska

Komentarze