5.00 (2 głosów)

Ocena

ocena
5.00

Pałac Wólka Przybójewska


Właściciele i majątek
Od lat 80-tych XVIII w. dobra Przybojewo należały do Nereusza Filipa Antoniego Ostaszewskiego h. Ostoja, posła i szambelana króla Stanisława Augusta, ożenionego z Joanną Miszewską z Węgrzynowa h. Lubicz. Nereusz zmarł w 1803 roku. Krótko potem dwór w Przybojewie spalił się podczas wojen napoleońskich "wraz z papierami i pamiątkami familijnemi". Do czasu uzyskania pełnoletności przez syna Nereusza - Józefa Gabriela Benedykta Ostaszewskiego h. Ostoja (ur. w 1800 r.), majątkiem zarządzała matka. Józef ożenił się z Julianną Joanną Modzelewską, z którą miał syna Ludwika Jakuba Ostaszewskiego h. Ostoja. Zmarł 25 kwietnia 1851 roku. Ludwik  (ur. w 1824 r.)

zamieszany politycznie, zmuszony był emigrować w roku 1844. Był więziony w Grudziądzu i Berlinie; uwolniony przed rewolucją w 1848 r., udał się do Francji, a ztamtąd do Włoch, gdzie były oficerem w wojsku sardyńskiem. Mieszka stale w Florencyi.

Od rodziny Ostaszewskich dobra Przybojewo nabył Apolinary Dębski h. Prawdzic, nadleśny leśnictwa rządowego Augustów, następnie inspektor objazdowy wszystkich leśnictw rządowych w guberni augustowskiej. Mieszkał we wsi Białobrzegi (obecnie gm. Augustów). Gdy w 1849 roku zmarła jego małżonka Róża Habermann de Haberfeldt h. Rola, podał się do dymisji i wyjechał. W tym samym roku nabył dobra Przybojewo, gdzie przez 16 lat zajmował się wychowaniem dzieci i gospodarstwem rolnem. Zmarł 31 grudnia 1877 roku. W 1865 roku majątek przejął jego syn - Bronisław (ur. 4 listopada 1839 r. w Białobrzegach). Był to:

jeden  najznakomitszych ziemian-rolników na Mazowszu, dobra swoje Przybojewo urządził wzorowo, a nabywszy jeszcze wsie Szczurowo, Gaworowo i Pieścidła, gospodarstwo w nich wielce ulepszył, włościan odseparował i służebności usunął. Majątki jego są w stanie kwitnącym.

2 lipca 1873 r. Bronisław poślubił Teklę Święcką h. Ślepowron (19.04.1852-14.09.1932 r.). Mieli pięciu synów: Bronisława (doktor nauk przyrodniczych, wiceprezes Towarzystwa Entomologicznego w Kairze (26.04.1874-15.01.1927 r.), Antoniego, Stefana (ksiądz 08.10.1877-17.09.1918), Zygmunta (zmarł w wieku 5 lat 21.01.1884 r.) i Witolda (12.01.1886-01.06.1899 r.) oraz dwie córki: Marię i Anielę. Zmarł 25 maja 1889 roku.

W 1877 roku folwark Wólka Przybojewska liczył 322 mórg, w tym: grunty orne i ogrody 164 mórg, pastwiska 4 morgi, wody 108 mórg, las 23 morgi, nieużytki 22 morgi. Posiadał 1 budynek murowany i 4 drewniane.
W latach 20-tych (co najmniej od 1926 r.) Wólka Przybojewska była już w rękach Stanisława Jana Okolskiego h. Rawicz, urodzonego 22 czerwca w Warszawie, syna Antoniego i Heleny ze Sługockich. Ożenionego w 1900 roku ze Stefanią Joanną Jaworowską h. Lubicz, urodzoną w 1880 roku. To prawdopodobnie dla niego został w 1925 roku wybudowany pałac. Stanisław Okolski uczęszczał do szkoły realnej w Warszawie, po której ukończeniu studiował na Wydziale Mechanicznym Instytutu Technologicznego w Petersburgu, który ukończył w 1897 roku z tytułem inżyniera-technologa. Po powrocie do Warszawy podjął wykłady z technologii metali w Wyższej Szkole Mechanicznej Wawelberga i Rotwanda, a równocześnie zaczął pracę jako inżynier w wydziale mostowym Towarzystwa Akcyjnego "Konstanty Rudzki". W 1898 roku wyjechał do Darmsztadu, gdzie pracował jako asystent w katedrze części maszyn tamtejszej politechniki. Rok później wrócił do Warszawy i został etatowym docentem katedry części maszyn i maszynoznawstwa Instytutu Politechnicznego w Warszawie. Na tym stanowisku pracował do 1915 roku. W 1903 roku ze swoim kolegą akademickim Stanisławem Patschke, otworzył fabrykę mechaniczną Stanisław Patschke i s-ka w Warszawie, przekształconą w kolejnych latach w Towarzystwo Akcyjne Fabryki Maszyn „Bracia Geisler, Okolski i Patschke S.A., w którym Okolski był dyrektorem technicznym. Po ewakuacji Warszawy przez Rosjan w 1915 roku znalazł się w Kijowie, gdzie zorganizował Demijowską Fabrykę Pocisków Głównego Zarządu Artylerii i objął w niej stanowisko naczelnika. Po zajęciu Kijowa przez Niemców w maju 1918 roku wrócił do Warszawy, gdzie 11 września został kierownikiem wydziału surowców wojennych w Ministerstwie Przemysłu i Handlu. Na stanowisku tym przyczynił się do odbudowy przemysłu krajowego. Stanisław Okolski był również kierownikiem Polskiego Związku Przemysłowców Metalowych, Prezesem Związku Eksportowego Przemysłu Metalowego Przetwórczego, Przewodniczącym Centralnej Komisji Przywozowej przy Ministerstwie Przemysłu i Handlu, członkiem Prezydium Centralnego Związku Przemysłu Polskiego, Radcą Izby Przemysłowo Handlowej w Warszawie, członkiem Rady Nadzorczej Górnośląskich Zjednoczonych Hut "Królewska i Laura" i Katowickiej Sp. Akc. dla Górnictwa i Hutnictwa. Odznaczony Krzyżem Komandorskim Orderu Polonia Restituta. Zmarł w Zakroczymiu 4 lutego 1935 roku. Pochowany jest na cmentarzu powązkowskim w Warszawie. W tym czasie majątek liczył sobie 180 hektarów. Po jego śmierci utworzono przy PZPM Fundusz im. śp. Stanisława Jana Okolskiego na wydawnictwa z dziedziny przemysłu metalowego.
Po ojcu majątek w drodze spadku uzyskał jego syn - również Stanisław (1908-1950), agronom i kapitan Wojska Polskiego.
W czasie II wojny światowej do grudnia 1944 roku mieścił się tu sztab Wehrmachtu i miejscowa żandarmeria. W budynkach gospodarczych mieściła się ubojnia i przetwórnia zaopatrująca w mięso wojska niemieckie podczas powstania warszawskiego.

Po wojnie pałac przejęło Ministerstwo Zdrowia. W 1975 roku był w nim Profilaktyczny Dom Zdrowia Ministerstwa Zdrowia i Opieki Społecznej. W 1989 roku utworzono w pałacu Ośrodek Rehabilitacyjno-Readaptacyjny dla Młodzieży Polskiego Towarzystwa Zapobiegania Narkomanii.

 

Więcej zdjęć w Galerii


Źródła:

  • Teodor Żychliński, Złota księga szlachty polskiej, Poznań 1880
  • Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T.9, Warszawa 1888 r.
  • Nasze Korzenie T4, Płock 2013 r.
  • Kurier Warszawski 1851, 1935 r.
  • Wojsko Ludowe, 2011 r.
  • Internetowy Polski Słownik Biograficzny
  • www.ptzn.org.pl 
Zespół Pałacowo-parkowy
Skład zespołu Pałac, park, oficyna, spichlerz, stodoła, piwnica
Stan zachowania Niszczejący
Zastosowanie Opuszczony
Numer rejestru zabytków województwa mazowieckiego A-315
Data wpisu do rejestru zabytków 24.08.1976 i 24.07.1979
Rejestr zabytków Pałac, park
Dostępność obiektu Dostępny z zewnątrz

Lokalizacja

09-151, Wólka Przybójewska, Polska

Komentarze