5.00 (1 głosów)

Ocena

ocena
5.00

Dwór Niewikla

Kategoria: Gmina Sochocin


Właściciele i majątek
Na początku XVIII wieku Niewikla należała do Michała Młockiego h. Prawdzic, starosty zakroczymskiego. W 1734 roku sprzedał on majątek Józefowi Lasockiemu h. Dołęga. Józef był synem Pawła Aleksandra, podstolego ciechanowskiego oraz Teofili Gembart h. Jastrzębiec. 17 października 1735 roku ożenił się z Petronelą Płochocką, córką Antoniego - podczaszego nurskiego. Miał z nią córkę Kunegundę i synów: Piotra, Waleriana, Walentego oraz Jana. Oprócz Niewilki posiadał również dobra Strachowo, Kownaty, Spondowo i Pruszkowo. Po śmierci Józefa jego synowie sprzedali w 1767 roku Niewiklę wraz z Strachowem generałowi Józefowi Przebendowskiemu. Stosowną umowę podpisano już rok wcześniej.
Dobra dziedziczne Niewikla, Ślepowrony, Pruszkowo na początku XIX wieku należały do Karola Wincentego Janowskiego, urodzonego 24 maja 1792 roku, syna Klemensa (dziedzica Przyborowic) i Antoniny Cywińskiej. 3 lutego 1819 roku w Przyborowicach Karol poślubił 15-letnią Mariannę Esterę Genowefę Goyską, córkę Michała i Franciszki Poniatowskiej.
W 1827 roku folwark Niewikla z wsią Niewikla i Ślepowrony obejmował 1007 mórg, z czego: grunty orne i ogrody 559 mórg, łąki 90 mórg, pastwiska 8 mórg, las 324 morgi, zarośli 14 mórg, nieużytków 12 mórg. Posiadał 2 budynki murowane i 5 drewnianych.
Karol Janowski zmarł w Pruszkowie 16 lutego 1835 roku w wieku 43 lat. Marianna zmarła przed 1839 rokiem.
Krótko po śmierci Janowskiego dobra nabył Leonard Kadłubowski h. Belina urodzony w Zaborowie 4 listopada 1804 roku, syn Romualda i Marianny. Leonard Kadłubowski był oficerem wojsk polskich. W 1840 roku był dziedzicem Pruszkowa. Niewiklę nabył przed 1842 rokiem. 17 stycznia 1840 roku poślubił w Garwarzu Anielę Feliksę Scholastykę Łempicką, urodzoną 7 marca 1818 roku w Warszawie, córkę Romualda (dziedzica Malużyna) i Ludwiki Karczewskiej. Para doczekała się dziewięciorga dzieci: Wincentego (zm. 16 maja 1842 roku w wieku 1,5 roku), Feliksa Józefa (ur. w Niewikli 8 lutego 1842 roku, zm. w Warszawie 1 maja 1858 roku) ucznia Instytutu Głuchoniemych, Ludwika Adolfa Konrada Włodzimierza, Emmy Salomei Joanny (ur. w Niewikli 3 marca 1845 roku), Joanny Amelii (ur. w Niewikli 15 maja 1847 roku), Henryka Artura Arkadiusza (ur. w Niewikli 8 maja 1848 roku), Romualda Adolfa Pawła (ur. w Niewikli 11 lutego 1852 roku, zm. w Niewikli 25 kwietnia 1854 roku), Władysława Aleksandra Stanisława (ur. w Niewikli 2 listopada 1855 roku) oraz Wiktorii (ur. i zm. w Niewikli 22 grudnia 1860 roku).
Aniela Kadłubowska zmarła w Niewikli 13 lutego 1871 roku. Jej mąż Leonard zmarł w Warszawie po długiej i ciężkiej chorobie 18 października 1900 roku w wieku 96 lat. Spoczął na warszawskich Powązkach.
Po śmierci Anieli, Leonard przekazał (być może jako prezent ślubny) majątek synowi – Ludwikowi Adolfowi Konradowi Włodzimierzowi urodzonemu w Niewikli 7 maja 1843 roku. 16 września 1871 roku poślubił on we Wronie Ludwikę Joannę Mariannę Łempicką, urodzoną 21 maja 1844 roku w Malużynie, córkę Adolfa (dziedzica Malużyna) i Włodzimiery Bandtkie h. Stężyński. Para doczekała się syna Marcelego, który niestety przeżył tylko dwa dni (ur. w Niewikli 26 kwietnia 1872 roku).
To prawdopodobnie Ludwik wybudował istniejący do dzisiaj dwór w 2 połowie XIX wieku. Był on znanym filantropoem w 1899 roku przekazał do zbiorów Muzeum Narodowego chorągiew województwa płockiego z czasów konfederacji barskiej. W 1903 roku zdobył uznanie przekazując Akademji umiejętności w Krakowie cenną bibljotekę, zbieraną przez kilka pokoleń swych przodków. Najcenniejsze egzemplarze pochodziły z XVII wieku.
Ludwika Kadłubowska zmarła 15 października 1926 roku. Ludwik zmarł po ciężkich cierpieniach dn. 1 lutego 1933 r. przeżywszy lat 90. Oboje zostali pochowani w grobie rodzinnym na warszawskich Powązkach.

Między 1905 a 1909 rokiem dobra nabył Tadeusz Abramowicz z Warszawy. Tadeusz urodził się 15 września 1872 roku. Studiował na Wydziale Handlowym. W 1892 roku wstąpił do Polskiej Korporacji Akademickiej Arkonia. W latach późniejszych był prezesem Okręgowego Towarzystwa Rolniczego w Płońsku.
W 1913 roku Tadeusz Abramowicz brał udział w wypadku samochodowym, który tak opisywały gazety:

Wojciech Wyganowski z Pietrzykowa, po odczycie rolniczym w Łomży, postanowił powrócić samochodem do Zbierska pod Kaliszem. Zatrzymawszy się w Warszawie zabrał ze sobą Tadeusza Abramowicza z Niewikli, zaś dla uniknięcia ruchu kołowego na szosach wyjechano z Warszawy po północy. Nad ranem, gdy dojeżdżano do Zbierska, samochód, idący z całą szybkością wpadł na kawałek szosy, porżniętej głębokiemi kolejami i uległ nagłemu wstrząśnieniu; kierownik słabo trzymany zmęczoną ręką szofera skręcił raptownie i samochód wpadł w całym pędzie na pryzmę szabru; pp. A. i W. zostali wyrzuceni z samochodu na odległość kilkunastu kroków. Samochód znalazł się w rowie ze strzasanym resorem, pogiętemi skrzydłami i pękniętą oponą. Szofer rozbił sobie piersi o kierownik. Podróżni, szczęśliwie ocaleni, dostali furmankę do Petryk, gdzie udzielił im pomocy lekarz ze Stawiszyna.

W 1919 roku w majątku hodowano ogiery państwowe. W 1926 roku majątek liczył 402 hektary. Składał się na niego dwór obszerny murowany w ładnem otoczeniu, woda w ogrodzie, inwentarze kompletne, obora czarno-srokata, budynki bardzo dobre.
Ostatnim właścicielem przed II wojną światową był syn Tadeusza - Michał Abramowicz, zapalony myśliwy, ożeniony z Zofią Sulimierską h. Starykoń.

Ze wspomnień Janusza Kalinowskiego dowiadujemy się, że:

"Pierwsza strzelba" w okolicy - Michał Abramowicz h. Abdank z Niewikli, w początku lat trzydziestych naszego stulecia, sprowadził kilka gniazd bażantów do swojego, podmokłego lasku liściastego. W pierwszych latach były pieczołowicie chronione, co spowodowało, że bardzo szybko rozprzestrzeniły się po całej okolicy i przysparzały potem dużo atrakcji myśliwym. Po dziś dzień piękne koguty paradują dumnie po całej okolicy.

Michał Abramowicz był również znany z chęci do białogłów, jak i do jadła i wypitki.
Zofia Sulimierska zmarła w Warszawie 5 kwietnia 1937 roku. Pochowana została na cmentarzu parafialnym w Sochocinie.

Po wojnie majątek odebrano właścicielom na podstawie reformy rolnej. Przeszedł na własność Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej w Niewikli. W latach 1980–1982 przeprowadzono remont wg projektu wykonanego w 1979 roku przez Biuro Projektów w Mławie. Po zakończeniu w budynku znalazły się biura, sala konferencyjna, klub, stołówka, przedszkole i sklepik. Po 1989 roku, po zmianach ustrojowych, obiekt przeszedł w ręce prywatne. Nabył go jeden z okolicznych przedsiębiorców. Następnie rozpoczęto prace remontowe, które po pewnym czasie wstrzymano.

© Jacek Szyszko 2016


Więcej zdjęć w Galerii


Źródła:

  • Tadeusz Jaroszewski, Marek Gierlach, Po pałacach i dworach Mazowsza T.3, Warszawa 1998
  • Jarosław Maciej Zawadzki, Tradycja Mazowsza. Powiat płoński. Przewodnik subiektywny, Warszawa 2012
  • Verbum Nobile nr 3/4, Sopot 1993
  • Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom VII, Warszawa 1886
  • Księga Adresowa Polski dla handlu, rzemiosł i rolnictwa, Warszawa 1926
  • Spis alfabetyczny obywateli ziemskich Królestwa Polskiego, Warszawa 1909
  • Adam Boniecki, Herbarz polski T. 14, Warszawa 1911
  • Dziennik Powszechny 1835
  • Gazeta Rolnicza 1926
  • Gazeta Warszawska 1801
  • Czas 1899
  • Słowo 1913
  • Gazeta Urzędowa Powiatu Płońskiego 1919
  • Gazeta Rządowa Królestwa Polskiego 1838
  • www.archiwumkorporacyjne.pl
  • Kurier Warszawski 1858, 1900, 1903, 1933, 1937

Zespół Dworsko-parkowy
Skład zespołu Dwór, park z alejami dojazdowymi
Stan zachowania W remoncie
Zastosowanie Własność prywatna
Numer rejestru zabytków województwa mazowieckiego A - 219
Data wpisu do rejestru zabytków 30.08.1980
Dostępność obiektu Widoczny z dalszej odległości

Lokalizacja

Niewikla 18, 09-110, Niewikla, Polska

Komentarze